Τα αρνητικά επιτόκια μπορούν να πλήξουν σοβαρά και μακροχρόνια την παγκόσμια οικονομία

Τα αρνητικά επιτόκια μπορούν να πλήξουν σοβαρά και μακροχρόνια την παγκόσμια οικονομία
Μια περαιτέρω πτώση των ήδη χαμηλών επιτοκίων θα προκαλέσει υπερσυγκέντρωση της αγοράς, οδηγώντας σε πτώση την παραγωγικότητα
Τα χαμηλά επιτόκια θεωρούνται συνήθως θετικά για την οικονομική ανάπτυξη, επειδή ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να επενδύσουν στην αύξηση της παραγωγικότητας.
Στην παρούσα οικονομική συγκυρία αυτό δεν συμβαίνει. Αντ'αυτού φαίνεται πως τα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια επιβραδύνουν την ανάπτυξη, αυξάνοντας τη συγκεντρωτικότητα των αγορών και ως εκ τούτου, αποδυναμώνουν τα κίνητρα των επιχειρήσεων να αυξήσουν την παραγωγικότητα.
Εάν το επιχείρημα αυτό είναι σωστό, αυτό σημαίνει ότι η περαιτέρω μείωση των επιτοκίων δεν θα σώσει την παγκόσμια οικονομία από τη στασιμότητα.
Στο παραπάνω συμπεράσματα κατέληξε μελέτη των Ernest Liu, Atif Mian, καθηγητών του Πανεπιστημίου Πρίνστον και Amir Sufi, καθηγητή του Πανεπιστημίου του Σικάγο.
Όπως γράφουν στη μελέτη τους, η πραγματική (διορθωμένη με τον πληθωρισμό) απόδοση των δεκαετών αμερικανικών κρατικών ομολόγων είναι σήμερα μηδενική και ήταν εξαιρετικά χαμηλή για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα των τελευταίων οκτώ χρόνων.
Εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών το 40% των επενδυτικών ομολόγων έχουν αρνητικές ονομαστικές αποδόσεις, ενώ πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μείωσε περαιτέρω το επιτόκιο καταθέσεων σε -0,5% ως μέρος μιας νέας δέσμης μέτρων οικονομικής τόνωσης της ευρωζώνης.
Η παραδοσιακή άποψη υποστηρίζει ότι όταν μειώνονται οι τιμές των μακροπρόθεσμων τίτλων αυξάνεται η καθαρή αξία, στο παρόν, των μελλοντικών ταμειακών ροών, καθιστώντας ελκυστικότερη την προοπτική για τις επιχειρήσεις να επενδύσουν σε τεχνολογίες που ενισχύουν την παραγωγικότητα.
Επομένως, τα χαμηλά επιτόκια έχουν επεκτατικό αντίκτυπο στην οικονομία μέσω ισχυρότερης αύξησης της παραγωγικότητας.
Ωστόσο, τα χαμηλά επιτόκια έχουν και αντίθετο, στρατηγικά, αποτέλεσμα καθώς μειώνουν το κίνητρο για τις επιχειρήσεις να επενδύσουν στην αύξηση της παραγωγικότητας, γιατί καθώς οι τιμές των μακροπρόθεσμων τίτλων πλησιάζουν το μηδέν, κυριαρχεί το στρατηγικό συσταλτικό αποτέλεσμα.
Και αυτό δείχνει πως συμβαίνει στο σημερινό περιβάλλον χαμηλού επιτοκίου, καθώς μια περαιτέρω μείωση των επιτοκίων, θα επιβραδύνει την οικονομία μειώνοντας την αύξηση της παραγωγικότητας.
Το συγκεκριμένο στρατηγικό αποτέλεσμα λειτουργεί μέσω του ανταγωνισμού της βιομηχανίας. Γιατί;
Αν και τα χαμηλότερα επιτόκια ενθαρρύνουν όλες τις επιχειρήσεις ενός τομέα να επενδύσουν περισσότερο, το κίνητρο αυτό είναι μεγαλύτερο για όσους ηγούνται στην συγκεκριμένη αγορά και λιγότερο για όσους ακολουθούν το ρεύμα.
Ως αποτέλεσμα, οι βιομηχανίες καθίστανται πιο μονοπωλιακές με την πάροδο του χρόνου, όσο οι τιμές των μακροπρόθεσμων μειώνονται.
Η έρευνά μας δείχνει ότι ένας ηγέτης της βιομηχανίας και ένας που ακολουθεί αλληλεπιδρούν στρατηγικά με την έννοια ότι, κάθε ένας προσεκτικά εξετάζει την επενδυτική πολιτική του άλλου, όταν αποφασίζει για τη δική του.
Ειδικότερα, οι ηγέτες στη βιομηχανία ανταποκρίνονται περισσότερο στην πτώση των επιτοκίων, ενώ όσοι ακολουθούν αποθαρρύνονται και σταματούν να επενδύουν γιατί οι ηγέτες προχωρούν πολύ μπροστά ανοίγοντας την ψαλίδα και όσοι ακολουθούν δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν.
Κι επειδή οι ηγέτες δεν αντιμετωπίζουν σοβαρή απειλή ανταγωνισμού, τελικά σταματούν να επενδύουν και γίνονται «τεμπέληδες μονοπώλες».
Η καλύτερη αναλογία είναι να υπάρχουν δυο δρομείς που συμμετέχουν σε έναν διαρκή αγώνα γύρω από ένα «έπαθλο» που το κερδίζει όποιος ολοκληρώνει κάθε κύκλο.
Η σημερινή έκπτωση στην αξία είναι που ενθαρρύνει τους δρομείς να βελτιώσουν τη θέση τους.
Τώρα, ας υποθέσουμε ότι στη διάρκεια του αγώνα, το επιτόκιο που χρησιμοποιείται για να μειώσει τη μελλοντική αξία των βραβείων μειώνεται.
Και οι δύο δρομείς θα θέλουν να τρέξουν πιο γρήγορα επειδή τα μελλοντικά βραβεία αξίζουν περισσότερο στο σήμερα.
Αυτό είναι το παραδοσιακό οικονομικό αποτέλεσμα.
Ωστόσο, το κίνητρο για να τρέξει γρηγορότερα είναι μεγαλύτερο για το δρομέα, εκείνον που είναι πιο κοντά στο βραβείο τώρα, και επομένως είναι πιθανότερο να το πάρει.
Ο επικεφαλής δρομέας αυξάνει επομένως το ρυθμό του περισσότερο από ό, τι ο ακόλουθος, ο οποίος αποθαρρύνεται επειδή είναι πλέον λιγότερο πιθανό να καλύψει τη διαφορά.
Αν το αποθαρρυντικό αποτέλεσμα είναι αρκετά μεγάλο, τότε ο οπαδός απλώς παραιτείται.
Μόλις συμβεί αυτό, ο ηγέτης επίσης επιβραδύνει το ρυθμό του, καθώς δεν αντιμετωπίζει πλέον ανταγωνισμό και απειλή.
Και η παρούσα μελέτη των ερευνητών, δείχνει ότι αυτό το στρατηγικό αποθαρρυντικό αποτέλεσμα θα κυριαρχήσει καθώς το επιτόκιο που χρησιμοποιείται για την έκπτωση της αξίας των βραβείων / επιτοκίων στην προκειμένη περίπτωση προσεγγίζει το μηδέν.
Σε μια πραγματική οικονομία, το στρατηγικό αποτέλεσμα είναι πιθανό να είναι ακόμη πιο έντονο, επειδή οι ηγέτες της βιομηχανικής παραγωγής και όσοι ακολουθούν δεν συναλλάσσονται με το ίδιο επιτόκιο στην πράξη.
Όσοι ακολουθούν πληρώνουν συνήθως εντός ενός περιθωρίου των τιμών των επιτοκίων που καταβάλλουν οι ηγέτες της αγοράς - και αυτή η διαφορά τείνει να επιμένει καθώς τα επιτόκια μειώνονται.
Ένα πλεονέκτημα κόστους χρηματοδότησης, όπως αυτό για τους ηγέτες της βιομηχανίας, θα ενίσχυε περαιτέρω τον στρατηγικό αντίκτυπο των χαμηλών επιτοκίων.
Αυτή η αποσπασματική επίδραση συμβάλλει στην εξήγηση ορισμένων σημαντικών παγκόσμιων οικονομικών προτύπων.
Πρώτον, η μείωση των επιτοκίων που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 συσχετίστηκε με την αυξανόμενη συγκέντρωση της αγοράς, την αύξηση των εταιρικών κερδών, τον αδύναμο επιχειρηματικό δυναμισμό και τη μείωση της αύξησης της παραγωγικότητας.
Όλα είναι σύμφωνα με το μοντέλο που περιγράφεται.
Επιπλέον, η χρονική συγκυρία των συνολικών τάσεων ταιριάζει με το μοντέλο: τα στοιχεία δείχνουν αύξηση της συγκέντρωσης και της κερδοφορίας της αγοράς από τη δεκαετία του 1980 έως το 2000, ακολουθούμενη από επιβράδυνση της αύξησης της παραγωγικότητας που ξεκίνησε το 2005.
Δεύτερον, το μοντέλο κάνει κάποιες μοναδικές εμπειρικές προβλέψεις που δοκιμάζονται εν τέλει από τα δεδομένα.
Για παράδειγμα, ένα χαρτοφυλάκιο μετοχών που έχει μακροχρόνιες επιδόσεις στους κλάδους της βιομηχανίας και βραχυπρόθεσμα σε τομείς των ακολούθων της βιομηχανίας δημιουργεί θετικές αποδόσεις όταν μειώνονται τα επιτόκια.
Πιο σημαντικό, αυτό το φαινόμενο καθίσταται ακόμα πιο έντονο όταν οι τιμές έναρξης είναι ήδη χαμηλές.
Και αυτό συμβαδίζει με αυτό που προβλέπει το μοντέλο.
Η συστολική επίδραση των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων έχει ως εκ τούτου σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, αντίθετες από τις αναμενόμενες, προκαλώντας ισχυρότερες και πιο μακροχρόνιες συνέπειες.

www.bankingnews.gr

bankingnews.gr

BREAKING NEWS