![Mises: Η κρίση του κορωνοϊού έχει σοβαρότερες επιπτώσεις από την χρηματοπιστωτική του 2007-8](https://www.bankingnews.gr/media/k2/items/cache/df7b66593af5c1b746efc6927637ac6d_XL.jpg)
Οι διαφορές των δύο κρίσεων έχουν να κάνουν με την προέλευση, τη φύση, το διάστημα εκδήλωσης, την αντιμετώπιση που χρειάστηκε να έχουν, τη διάρκεια και κυρίως τις επιπτώσεις
Υπάρχουν πολλές σημαντικές διαφορές μεταξύ της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007–08 και της κρίσης του κορωνοϊού του 2020, που αξίζει να τις επισημάνουμε τονίζει σε ανάλυσή του το αυστριακό Ινστιτούτο Mises.
Αυτές οι διαφορές δεν έχουν να κάνουν μόνο με την προέλευση, την ίδια τη φύση των δύο κρίσεων, αλλά έχουν να κάνουν με το διάστημα εκδήλωσης, την αντιμετώπιση που χρειάστηκε να έχουν, τη διάρκεια και κυρίως τις επιπτώσεις.
Αναλυτικότερα...
Προέλευση και φύση της κρίσης
Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007–08 (GFC) προέκυψε από οικονομικές ανισορροπίες, κυρίως από τη φούσκα στην αγορά των κατοικιών, ενώ η κρίση του κορωνοϊού (CC) προκλήθηκε από το εξωτερικό αρνητικό σοκ: η πανδημία και το ακόλουθο lockdown ή οικονομική διακοπή λειτουργίας επιχειρήσεων και κρατικών λειτουργιών, μείωσε δραματικά την προσφορά εργασίας.
Με άλλα λόγια, η GFC ήταν μια χρηματοπιστωτική κρίση, μια φάση αποτυχίας του επιχειρηματικού κύκλου που προκλήθηκε από εσφαλμένη κατανομή πόρων προς τους τομείς της στέγασης και των κατασκευών, ενώ η CC είναι ένα σοκ για την πραγματική οικονομία που προκλήθηκε από μια κρίση υγείας και τα μέτρα περιορισμού που ελήφθησαν.
Είναι σημαντικό ότι η εξωγενής φύση του CC δεν σημαίνει ότι θα δούμε μια ύφεση σε σχήμα V (ακόμη και οι κεντρικές τράπεζες δεν το περιμένουν).
Υπάρχουν τρεις λόγοι για αυτό.
Πρώτον, ο φόβος του κορωνοϊού και της κοινωνικής απόστασης δεν θα εξαφανιστεί εν μία νυκτί, αλλά θα μείνει μαζί μας για μια ορισμένη περίοδο, ίσως έως ότου αναπτυχθεί μια αποτελεσματική ιατρική θεραπεία.
Δεύτερον, θα υπάρξει ένα φαινόμενο υστέρησης.
Είναι πολύ εύκολο να καταστείς άνεργος ή να χρεοκοπήσεις, αλλά η εύρεση εργασίας ή η ίδρυση νέας εταιρείας μπορεί να είναι σαφώς μια πιο δύσκολη διαδικασία (ειδικά δεδομένου του υψηλού λόγου μεταξύ του επιδόματος ανεργίας και του μέσου μισθού σε πολλές πολιτείες).
Τρίτον, οι νομισματικές και δημοσιονομικές πολιτικές που ακολουθούν μπορούν να παρεμποδίσουν τον ρυθμό ανάκαμψης, όπως συνέβη και μετά τη Μεγάλη Ύφεση.
Βάθος, πεδίο εφαρμογής και ρυθμός της κρίσης
Οι πρώτες οικονομικές εκθέσεις (σχετικά με τους αρχικούς ισχυρισμούς ανεργίας, τις λιανικές πωλήσεις ή τη βιομηχανική παραγωγή) υποδηλώνουν ότι η CC θα είναι βαθύτερη από την GFC.
Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Προγράμματος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), «η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί απότομα κατά 3% το 2020», πολύ χειρότερη από ό, τι κατά τη διάρκεια της GFC - όταν η παγκόσμια οικονομία συρρικνώθηκε κατά 0,1% το 2009.
Και δεδομένου ότι η πανδημία COVID-19 είναι ένα διεθνές φαινόμενο, η κρίση είναι πραγματικά παγκόσμια. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, ένα πολύ μεγαλύτερο μέρος των χωρών αναμένεται να παρουσιάσει πτώση κατά κεφαλήν εισοδήματος από ό, τι κατά τη διάρκεια του ΑΕΠ.
Αλλά αυτό που είναι πραγματικά εντυπωσιακό είναι ο ρυθμός της κρίσης.
Σε λίγες μόνο εβδομάδες, οι οικονομικές απώλειες της CC θα ξεπεράσουν πιθανώς αυτές που σχετίζονται με τη Μεγάλη Ύφεση, η οποία διήρκεσε ολόκληρο ενάμιση χρόνο.
Για παράδειγμα, περισσότεροι από 30 εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν υποβάλει αίτηση για επίδομα ανεργίας σε μόλις έξι εβδομάδες σε σύγκριση με τις 37 εκατομμύρια αιτήσεις ανεργίας που κατατέθηκαν σε ολόκληρο τη διάρκεια της GFC, όπως δείχνει το Διάγραμμα 1.
Αυτές οι διαφορές δεν έχουν να κάνουν μόνο με την προέλευση, την ίδια τη φύση των δύο κρίσεων, αλλά έχουν να κάνουν με το διάστημα εκδήλωσης, την αντιμετώπιση που χρειάστηκε να έχουν, τη διάρκεια και κυρίως τις επιπτώσεις.
Αναλυτικότερα...
Προέλευση και φύση της κρίσης
Με άλλα λόγια, η GFC ήταν μια χρηματοπιστωτική κρίση, μια φάση αποτυχίας του επιχειρηματικού κύκλου που προκλήθηκε από εσφαλμένη κατανομή πόρων προς τους τομείς της στέγασης και των κατασκευών, ενώ η CC είναι ένα σοκ για την πραγματική οικονομία που προκλήθηκε από μια κρίση υγείας και τα μέτρα περιορισμού που ελήφθησαν.
Είναι σημαντικό ότι η εξωγενής φύση του CC δεν σημαίνει ότι θα δούμε μια ύφεση σε σχήμα V (ακόμη και οι κεντρικές τράπεζες δεν το περιμένουν).
Υπάρχουν τρεις λόγοι για αυτό.
Πρώτον, ο φόβος του κορωνοϊού και της κοινωνικής απόστασης δεν θα εξαφανιστεί εν μία νυκτί, αλλά θα μείνει μαζί μας για μια ορισμένη περίοδο, ίσως έως ότου αναπτυχθεί μια αποτελεσματική ιατρική θεραπεία.
Δεύτερον, θα υπάρξει ένα φαινόμενο υστέρησης.
Είναι πολύ εύκολο να καταστείς άνεργος ή να χρεοκοπήσεις, αλλά η εύρεση εργασίας ή η ίδρυση νέας εταιρείας μπορεί να είναι σαφώς μια πιο δύσκολη διαδικασία (ειδικά δεδομένου του υψηλού λόγου μεταξύ του επιδόματος ανεργίας και του μέσου μισθού σε πολλές πολιτείες).
Τρίτον, οι νομισματικές και δημοσιονομικές πολιτικές που ακολουθούν μπορούν να παρεμποδίσουν τον ρυθμό ανάκαμψης, όπως συνέβη και μετά τη Μεγάλη Ύφεση.
Βάθος, πεδίο εφαρμογής και ρυθμός της κρίσης
Οι πρώτες οικονομικές εκθέσεις (σχετικά με τους αρχικούς ισχυρισμούς ανεργίας, τις λιανικές πωλήσεις ή τη βιομηχανική παραγωγή) υποδηλώνουν ότι η CC θα είναι βαθύτερη από την GFC.
Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Προγράμματος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), «η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί απότομα κατά 3% το 2020», πολύ χειρότερη από ό, τι κατά τη διάρκεια της GFC - όταν η παγκόσμια οικονομία συρρικνώθηκε κατά 0,1% το 2009.
Και δεδομένου ότι η πανδημία COVID-19 είναι ένα διεθνές φαινόμενο, η κρίση είναι πραγματικά παγκόσμια. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, ένα πολύ μεγαλύτερο μέρος των χωρών αναμένεται να παρουσιάσει πτώση κατά κεφαλήν εισοδήματος από ό, τι κατά τη διάρκεια του ΑΕΠ.
Αλλά αυτό που είναι πραγματικά εντυπωσιακό είναι ο ρυθμός της κρίσης.
Σε λίγες μόνο εβδομάδες, οι οικονομικές απώλειες της CC θα ξεπεράσουν πιθανώς αυτές που σχετίζονται με τη Μεγάλη Ύφεση, η οποία διήρκεσε ολόκληρο ενάμιση χρόνο.
Για παράδειγμα, περισσότεροι από 30 εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν υποβάλει αίτηση για επίδομα ανεργίας σε μόλις έξι εβδομάδες σε σύγκριση με τις 37 εκατομμύρια αιτήσεις ανεργίας που κατατέθηκαν σε ολόκληρο τη διάρκεια της GFC, όπως δείχνει το Διάγραμμα 1.
Διάγραμμα 1: Αρχικές αιτήσεις ανεργίας από τον Ιανουάριο 2007 ως τον Απρίλιο 2020
![US Jobless Claims Unemployment](https://cdn.mises.org/styles/max_1160/s3/sieron-f1-jobless_claims.png?itok=-jnRWDKz)
Επιπτώσεις
Οι παραπάνω διαφορές έχουν σοβαρές οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις.
Τα τυποποιημένα μέτρα για την τόνωση της συνολικής ζήτησης, όπως η μείωση των επιτοκίων, δεν θα βοηθήσουν κατά τη διάρκεια της CC, στην οποία οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να μείνουν στο σπίτι και να τηρούν τις κοινωνικές αποστάσεις.
Ούτε οι επενδυτές θα ενθαρρυνθούν από τα χαμηλότερα επιτόκια σε μια περίοδο με διαταραγμένες τις αλυσίδες εφοδιασμού και σημαντικής οικονομικής αβεβαιότητας.
Οι μειώσεις των επιτοκίων δεν μπορούν να λύσουν την κρίση της υγείας ή να τερματίσουν την κοινωνική αποστασιοποίηση και τα επίσημα lockdowns.
Δεδομένου ότι η CC δεν είναι χρηματοπιστωτική κρίση και ο υπερχρεωμένος εταιρικός τομέας συνιστά μεγαλύτερη απειλή από τον χρηματοπιστωτικό τομέα σήμερα, η νομισματική πολιτική που στοχεύει στην προσθήκη ρευστότητας στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα είναι ακόμη λιγότερο χρήσιμη από ότι ήταν κατά τη διάρκεια της GFC.
Επειδή τα αμερικανικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν περισσότερα κεφάλαια από ό, τι πριν από την GFC, και η CC τους επηρέασε λιγότερο από ό, τι στον μη χρηματοπιστωτικό τομέα, τείνουν να χορηγούν νέα δάνεια, και οι κεντρικές τράπεζες ενθαρρύνονται να το πράξουν, στοχεύοντας στην υποστήριξη της ροής πιστώσεων στην οικονομία.
Επιπλέον, τα αποθεματικά και οι κεφαλαιακές απαιτήσεις έχουν χαλαρώσει, ενώ οι επιχειρηματίες απαιτούν με ανυπομονησία τα νέα δάνεια για να διατηρήσουν στη ζωή τις επιχειρήσεις τους.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι η προσφορά πίστωσης μπορεί να αυξηθεί περισσότερο από ό, τι θα μπορούσε κατά τη διάρκεια του GFC.
Καθώς ρέει νέο χρήμα στην αγορά από τη χορήγηση τραπεζικών δανείων, η προσφορά χρήματος θα είναι επίσης σε θέση να αυξηθεί γρηγορότερα από ό, τι κατά τη διάρκεια της GFC.
Όπως δείχνει το Διάγραμμα 2, στα τέλη Μαρτίου, ο ρυθμός αύξησης της τραπεζικής πίστωσης και του χρηματικού αποθέματος M2 άρχισε να επεκτείνεται πάνω από 10% σε ετήσια βάση, πολύ πιο γρήγορα από ό, τι στη συνέχεια της GFC.
Λάβετε υπόψη ότι το Διάγραμμα 2 εμφανίζει την ευρεία προσφορά χρήματος, όχι τη νομισματική βάση - η αύξηση της τελευταίας δεν μεταφράζεται αυτόματα σε υψηλότερα ποσοστά πληθωρισμού τιμών, καθώς τα τραπεζικά αποθεματικά δεν εισέρχονται στην ευρεία κυκλοφορία εντός της πραγματικής οικονομίας.
Διάγραμμα 2: Ετήσια μεταβολή ποσοστού στις τραπεζικές πιστώσεις των ΗΠΑ και Μ2 από τον Δεκέμβριο του 2007 έως τον Απρίλιο του 2020
![Bank Credit M2 Money Supply Growth](https://cdn.mises.org/styles/max_1160/s3/sieron-f2-bank_credit_and_m2_growth.png?itok=jRGtQ7J1)
Μπορεί να είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν έγκυρα συμπεράσματα, αλλά εάν συνεχιστεί η τρέχουσα τάση της ευρείας προσφοράς χρήματος, η CC θα μπορούσε να είναι πιο πληθωριστική από την GFC, ειδικά επειδή είναι μία κρίση αρνητικής ζήτησης και προσφοράς.
Πράγματι, όπως δείχνει το Διάγραμμα 3, η αγορά αναμένει υψηλότερο ρυθμό πληθωρισμού πέντε χρόνια από τώρα από ό, τι κατά τη διάρκεια της GFC.
Διάγραμμα 3: Πενταετές ποσοστό πληθωρισμού Breakeven στις ΗΠΑ από 3 Δεκεμβρίου 2007 έως 30 Απριλίου 2020
![5-Year Treasury Inflation](https://cdn.mises.org/styles/max_1160/s3/sieron-f3-5-year_t-bill_inflation_rate.png?itok=c3UwDiTc)
Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι ένα υψηλό ποσοστό πληθωρισμού στις ΗΠΑ στο εγγύς μέλλον είναι σίγουρο.
Η CC είναι ένα αρνητικό σοκ της ζήτησης και οι πρόσφατες μειώσεις των τιμών του πετρελαίου θα δημιουργήσουν πιέσεις πτώσης στους ρυθμούς πληθωρισμού του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (CPI).
Ως εκ τούτου, αν και βραχυπρόθεσμα το σενάριο αποπληθωρισμού φαίνεται πιο πιθανό, μακροπρόθεσμα ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού αυξάνεται, ειδικά με υπερβολικά γρήγορη αύξηση της πίστωσης αν η κυβέρνηση μπει στον πειρασμό να ξεφύγει από το μεγάλο δημόσιο χρέος της, μέσω υψηλού πληθωρισμού, που μειώνει τα πραγματικά επιτόκια.
Η πιθανότητα η CC να είναι πιο πληθωριστική κρίση από την GFC πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από τους οικονομολόγους, τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους επενδυτές.
www.bankingnews.gr
![US Jobless Claims Unemployment](https://cdn.mises.org/styles/max_1160/s3/sieron-f1-jobless_claims.png?itok=-jnRWDKz)
Επιπτώσεις
Οι παραπάνω διαφορές έχουν σοβαρές οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις.
Τα τυποποιημένα μέτρα για την τόνωση της συνολικής ζήτησης, όπως η μείωση των επιτοκίων, δεν θα βοηθήσουν κατά τη διάρκεια της CC, στην οποία οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να μείνουν στο σπίτι και να τηρούν τις κοινωνικές αποστάσεις.
Ούτε οι επενδυτές θα ενθαρρυνθούν από τα χαμηλότερα επιτόκια σε μια περίοδο με διαταραγμένες τις αλυσίδες εφοδιασμού και σημαντικής οικονομικής αβεβαιότητας.
Οι μειώσεις των επιτοκίων δεν μπορούν να λύσουν την κρίση της υγείας ή να τερματίσουν την κοινωνική αποστασιοποίηση και τα επίσημα lockdowns.
Δεδομένου ότι η CC δεν είναι χρηματοπιστωτική κρίση και ο υπερχρεωμένος εταιρικός τομέας συνιστά μεγαλύτερη απειλή από τον χρηματοπιστωτικό τομέα σήμερα, η νομισματική πολιτική που στοχεύει στην προσθήκη ρευστότητας στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα είναι ακόμη λιγότερο χρήσιμη από ότι ήταν κατά τη διάρκεια της GFC.
Επειδή τα αμερικανικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν περισσότερα κεφάλαια από ό, τι πριν από την GFC, και η CC τους επηρέασε λιγότερο από ό, τι στον μη χρηματοπιστωτικό τομέα, τείνουν να χορηγούν νέα δάνεια, και οι κεντρικές τράπεζες ενθαρρύνονται να το πράξουν, στοχεύοντας στην υποστήριξη της ροής πιστώσεων στην οικονομία.
Επιπλέον, τα αποθεματικά και οι κεφαλαιακές απαιτήσεις έχουν χαλαρώσει, ενώ οι επιχειρηματίες απαιτούν με ανυπομονησία τα νέα δάνεια για να διατηρήσουν στη ζωή τις επιχειρήσεις τους.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι η προσφορά πίστωσης μπορεί να αυξηθεί περισσότερο από ό, τι θα μπορούσε κατά τη διάρκεια του GFC.
Καθώς ρέει νέο χρήμα στην αγορά από τη χορήγηση τραπεζικών δανείων, η προσφορά χρήματος θα είναι επίσης σε θέση να αυξηθεί γρηγορότερα από ό, τι κατά τη διάρκεια της GFC.
Όπως δείχνει το Διάγραμμα 2, στα τέλη Μαρτίου, ο ρυθμός αύξησης της τραπεζικής πίστωσης και του χρηματικού αποθέματος M2 άρχισε να επεκτείνεται πάνω από 10% σε ετήσια βάση, πολύ πιο γρήγορα από ό, τι στη συνέχεια της GFC.
Λάβετε υπόψη ότι το Διάγραμμα 2 εμφανίζει την ευρεία προσφορά χρήματος, όχι τη νομισματική βάση - η αύξηση της τελευταίας δεν μεταφράζεται αυτόματα σε υψηλότερα ποσοστά πληθωρισμού τιμών, καθώς τα τραπεζικά αποθεματικά δεν εισέρχονται στην ευρεία κυκλοφορία εντός της πραγματικής οικονομίας.
Διάγραμμα 2: Ετήσια μεταβολή ποσοστού στις τραπεζικές πιστώσεις των ΗΠΑ και Μ2 από τον Δεκέμβριο του 2007 έως τον Απρίλιο του 2020
![Bank Credit M2 Money Supply Growth](https://cdn.mises.org/styles/max_1160/s3/sieron-f2-bank_credit_and_m2_growth.png?itok=jRGtQ7J1)
Μπορεί να είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν έγκυρα συμπεράσματα, αλλά εάν συνεχιστεί η τρέχουσα τάση της ευρείας προσφοράς χρήματος, η CC θα μπορούσε να είναι πιο πληθωριστική από την GFC, ειδικά επειδή είναι μία κρίση αρνητικής ζήτησης και προσφοράς.
Πράγματι, όπως δείχνει το Διάγραμμα 3, η αγορά αναμένει υψηλότερο ρυθμό πληθωρισμού πέντε χρόνια από τώρα από ό, τι κατά τη διάρκεια της GFC.
Διάγραμμα 3: Πενταετές ποσοστό πληθωρισμού Breakeven στις ΗΠΑ από 3 Δεκεμβρίου 2007 έως 30 Απριλίου 2020
![5-Year Treasury Inflation](https://cdn.mises.org/styles/max_1160/s3/sieron-f3-5-year_t-bill_inflation_rate.png?itok=c3UwDiTc)
Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι ένα υψηλό ποσοστό πληθωρισμού στις ΗΠΑ στο εγγύς μέλλον είναι σίγουρο.
Η CC είναι ένα αρνητικό σοκ της ζήτησης και οι πρόσφατες μειώσεις των τιμών του πετρελαίου θα δημιουργήσουν πιέσεις πτώσης στους ρυθμούς πληθωρισμού του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (CPI).
Ως εκ τούτου, αν και βραχυπρόθεσμα το σενάριο αποπληθωρισμού φαίνεται πιο πιθανό, μακροπρόθεσμα ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού αυξάνεται, ειδικά με υπερβολικά γρήγορη αύξηση της πίστωσης αν η κυβέρνηση μπει στον πειρασμό να ξεφύγει από το μεγάλο δημόσιο χρέος της, μέσω υψηλού πληθωρισμού, που μειώνει τα πραγματικά επιτόκια.
Η πιθανότητα η CC να είναι πιο πληθωριστική κρίση από την GFC πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από τους οικονομολόγους, τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους επενδυτές.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών