Foreign Affairs: Οι ΗΠΑ πρέπει να προστατεύσουν τους Σύρους που φεύγουν από την Idlib

Foreign Affairs: Οι ΗΠΑ πρέπει να προστατεύσουν τους Σύρους που φεύγουν από την Idlib
Μια ασφαλής ζώνη θα μπορούσε να αποτρέψει την ανθρωπιστική κρίση
Στο τελευταίο οχυρό της αντιπολίτευσης της Συρίας, οι χειρότεροι φόβοι εκατομμυρίων ανθρώπων γίνονται πραγματικότητα.
Με την βοήθεια βάναυσων ρωσικών αεροπορικών επιδρομών, οι συριακές κυβερνητικές δυνάμεις κατέλαβαν το ένα τρίτο της επαρχίας Idlib τους τελευταίους δύο μήνες, εξωθώντας να φύγουν από τα σπίτια τους πάνω από 900.000 από τα 3,5 εκατομμύρια ανθρώπους της περιοχής και προς τα βόρεια, στα κοντινά τουρκικά σύνορα, όπου άλλοι 800.000 εκτοπισμένοι ήδη ζουν σε άτεχνα, υπερσυνωστισμένα στρατόπεδα.
Το σημερινό κύμα των προσφύγων που δραπετεύουν από την Idlib, το 80% περίπου των οποίων είναι γυναίκες και παιδιά, είναι πλέον η μεγαλύτερη έξοδος της 9ετούς σύγκρουσης στην Συρία, υποστηρίζει σε μελέτη του το Foreign Affairs.
Οι υπηρεσίες βοήθειας έχουν κλονιστεί και τα τρόφιμα είναι λιγοστά.
Με καταυλισμούς από σκηνές και ακόμη και δημόσια κτίρια κοντά στα τουρκικά σύνορα να στεγάζουν ήδη όσο περισσότερους πρόσφυγες μπορούν να στεγάσουν, 170.000 εκτοπισμένοι αναγκάστηκαν να κοιμηθούν σε ημιτελή κτίρια, σε χωράφια ή κατά μήκος δρόμων, σε θερμοκρασίες που συχνά πέφτουν κάτω από το μηδέν˙ μωρά και μικρά παιδιά έχουν πεθάνει από την έκθεση [στο κρύο].

Μια κρίση υπό δημιουργία

Είναι σαφές τι θα συμβεί εάν ο συριακός στρατός συλλάβει αυτούς τους πολίτες.
Δεκάδες χιλιάδες θα φυλακιστούν˙ πολλοί, απλά θα σκοτωθούν.
Η Διεθνής Αμνηστία, το Human Rights Watch και η ειδική Εξεταστική Επιτροπή του ΟΗΕ (UN Commission of Inquiry) για την Συρία ανέφεραν τις θηριωδίες που διέπραξε η κυβέρνηση του προέδρου Bassar Al Assad κατά των αμάχων και ακόμη και κατά των μελών των ανθρωπιστικών οργανώσεων.
Όταν οι δυνάμεις του Assad φθάσουν στα σύνορα της Τουρκίας, η σκληρή μοίρα των προσφύγων θα σφραγιστεί, εκτός εάν η Τουρκία τους επιτρέψει να περάσουν.
Όμως, η Τουρκία φιλοξενεί ήδη 3,6 εκατομμύρια Σύρους, και η υπομονή της μειώνεται.
Μη δυνάμενη να απορροφήσει άλλο ένα κύμα προσφύγων τέτοιας κλίμακας, η Τουρκία έχει αναπτύξει τα δικά της στρατεύματα στην Idlib με την ελπίδα να αποτρέψει την συριακή προέλαση.
Ο Τούρκος πρόεδρος Recep Tayyip Erdgoan απείλησε να σπρώξει τον συριακό στρατό πίσω στην θέση που είχε πριν αρχίσει αυτός ο τελευταίος γύρος των μαχών στην Idlib.
Ωστόσο, τα ρωσικά αεροπλάνα ελέγχουν τον ουρανό στην δυτική Συρία και η Άγκυρα δεν θέλει να αντιμετωπίσει μόνη της τη Μόσχα στην Idlib.
(Το ΝΑΤΟ, μια αμυντική συμμαχία στην οποία ανήκει η Τουρκία, δεν θα υποστηρίξει τις τουρκικές δυνάμεις που λειτουργούν εκτός των συνόρων της χώρας).
Συριακές κυβερνητικές δυνάμεις, υποστηριζόμενες από ρωσικά αεροσκάφη, έχουν ήδη πλήξει τις τουρκικές θέσεις και 13 Τούρκοι στρατιώτες έχουν σκοτωθεί.
Η Άγκυρα στέλνει ενισχύσεις, αλλά τα τουρκικά στρατεύματα έχουν ενεργήσει με σχετική αυτοσυγκράτηση, επιτρέποντας στον συριακό στρατό να τα παρακάμψει και μέχρι και να τα περικυκλώσει καθώς προελαύνει.
Πολύ πρόσφατα, στις 17 Φεβρουαρίου, ο Assad υποσχέθηκε να ανακαταλάβει όλη την Idlib˙ τα στρατεύματά του περιστασιακά σταματούν την προέλασή τους και στην συνέχεια αρχίζουν να κινούνται πάλι, κερδίζοντας έδαφος όπου η αντίσταση είναι αδύναμη.
Εάν η Τουρκία δεν μπορεί να σταματήσει την προέλαση του Assad, θα αναγκαστεί να ανοίξει τα σύνορά της.
Και δεδομένου ότι δεν μπορεί να υποδεχθεί τόσους πολλούς πρόσφυγες, θα επιτρέψει σε πολλούς, αν όχι στους περισσότερους από αυτούς, να περάσουν από την χώρα προς την Ευρώπη.
Αυτό το κύμα Σύρων προσφύγων θα είναι ακόμη μεγαλύτερο από εκείνο του 2015 που ανέτρεψε τις πολιτικές στην Ευρώπη και οδήγησε σε αυξημένη υποστήριξη προς την ακροδεξιά σε πολλές χώρες.

Η καλύτερη εναλλακτική

Η μεγάλη τουρκική στρατιωτική παρουσία θα μπορούσε να καταφέρει μια «απονομή χάριτος» της τελευταίας στιγμής στην Idlib.
Αλλά η σύνεση απαιτεί να υπάρχει έτοιμο ένα εναλλακτικό σχέδιο.
Η καλύτερη επιλογή για να αποφευχθεί η άμεση στρατιωτική παρέμβαση των ΗΠΑ είναι μια ασφαλής ζώνη που να βρίσκεται στην συριακή πλευρά των τουρκικών συνόρων και να τυγχάνει υπεράσπισης από τουρκικό πυροβολικό, πυραύλους και αντιαεροπορικά συστήματα που βρίσκονται στην τουρκική πλευρά των συνόρων.
Εάν τα συριακά αεροσκάφη πλησιάσουν την ασφαλή ζώνη, οι αεράμυνες της Τουρκίας θα μπορούσαν να τα χτυπήσουν στον εναέριο χώρο της Συρίας.
Αυτό μπορεί να είναι αρκετό για να αποτρέψει τον συριακό στρατό˙ τα συριακά μαχητικά αεροπλάνα σταμάτησαν να πετούν εκεί όπου η ένοπλη συριακή αντιπολίτευση χρησιμοποίησε τουρκικούς πυραύλους για να καταρρίψει δύο συριακά ελικόπτερα νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Εάν δεν συμβεί αυτό, και οι συριακές μονάδες ξηράς επιτεθούν ή πλησιάσουν την ασφαλή ζώνη, η Τουρκία θα μπορούσε να αντισταθμίσει με πυροβολικό και πυραύλους, συντονιζόμενη με τους Σύρους μαχητές της αντιπολίτευσης.
Η ασφαλής ζώνη θα μπορούσε να είναι μικρότερη από δέκα μίλια βαθιά -μόνο όσο [μήκος] θα μπορούσε να καλύψει αξιόπιστα ο τουρκικός στρατός από την δική του πλευρά των συνόρων.
Η ασφαλής ζώνη δεν είναι νέα ιδέα και έχει πολλά μειονεκτήματα που οδήγησαν την διοίκηση του Obama-στην οποία υπηρέτησα- να την απορρίψει.
Το μεγαλύτερο δυνητικό πρόβλημα είναι η προστασία της ίδιας της ασφαλούς ζώνης.
Οι συριακές δυνάμεις σχεδόν ασφαλώς θα δοκιμάσουν [να διαπεράσουν] την ασφαλή ζώνη, προκαλώντας μια τουρκική αμυντική αντίδραση.
Εάν τα ρωσικά αεροσκάφη στηρίξουν μια συριακή εισβολή και βάλλουν κατά τουρκικών μονάδων που αμύνονται μέσα από την Τουρκία, τότε το ΝΑΤΟ θα πρέπει να επικαλεστεί το άρθρο 5 για να υπερασπιστεί την τουρκική κυριαρχία και τις τουρκικές μονάδες.
Αυτή η δέσμευση υπήρξε από τότε που η Τουρκία προσχώρησε στο ΝΑΤΟ πριν από 68 χρόνια, αλλά τώρα θα αντιμετωπίσει τη μεγαλύτερη δοκιμασία της.
Η Ρωσία και η Συρία έχουν παραβιάσει τον τουρκικό εναέριο χώρο ή έχουν βάλλει κατά της Τουρκίας αρκετές φορές από το 2014.
Όμως ποτέ στην ιστορία της συμμαχίας τόσο έντονες μάχες δεν μαίνονταν κοντά στα σύνορα του ΝΑΤΟ.
Η Τουρκία έχει πολλούς επικριτές στην Ουάσινγκτον και σε άλλες πρωτεύουσες του ΝΑΤΟ, οι οποίοι είναι δυσαρεστημένοι με την αγορά ενός ρωσικού συστήματος αεροπορικής άμυνας από την Τουρκία, με το θλιβερό τουρκικό ιστορικό για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την εχθρότητά της έναντι των συριακών κουρδικών πολιτοφυλακών που συνεργάζονται με την Ουάσινγκτον ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος (ή ISIS).
Όμως, η Idlib δεν είναι το κατάλληλο μέρος για να τακτοποιηθούν οι λογαριασμοί με την Άγκυρα.
Πέραν των υπέρογκων ανθρωπιστικών κινδύνων, η πιθανότητα τεράστιων νέων προσφυγικών ροών να αποσταθεροποιούν και πάλι την Ευρώπη, απαιτεί από το ΝΑΤΟ να σταθεί δίπλα στην Τουρκία εάν οι δυνάμεις της υπερασπίζονται μια ασφαλή ζώνη μόλις μέσα στην Συρία.

Ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους

Για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος μιας αντιπαράθεσης μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, το μήνυμα από την Ουάσινγκτον και τις πρωτεύουσες του ΝΑΤΟ θα πρέπει να είναι σαφές: Τα μέλη του ΝΑΤΟ αναγνωρίζουν ότι η επικράτεια της ασφαλούς ζώνης είναι μέρος της Συρίας και πρέπει να επανέλθει στον κρατικό έλεγχο της Συρίας όταν υπάρξει πολιτική λύση στον πόλεμο.
Τα μέλη του ΝΑΤΟ πρέπει επίσης να υποστηρίξουν την πολιτική διαδικασία του ΟΗΕ την οποία επίσης υποστηρίζει η Ρωσία.
Εν τω μεταξύ, η κυρίαρχη συριακή κυβέρνηση πρέπει να σταματήσει να παραβιάζει τους κανόνες της διεθνούς νομιμότητας με την εγχώρια βία της που ωθεί εκατομμύρια πολίτες της να φύγουν στα γειτονικά κράτη και προκαλεί την διεύρυνση της αστάθειας.
Το ΝΑΤΟ θα υπερασπιστεί τα σύνορα των κρατών-μελών του.
Πέρα από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η υπεράσπιση της ασφαλούς ζώνης, η Τουρκία και η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να ελέγξουν εκείνους που επιζητούν προστασία εκεί, αποβάλλοντας τους τζιχαντιστές που αναμιγνύονται με τους φυγάδες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ δεν θα θέλουν να υπερασπιστούν, έστω και έμμεσα, μια στενή λωρίδα που κυριαρχείται από τρομοκρατικές ομάδες.
Στην ιδανική περίπτωση, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών θα υιοθετήσει ψήφισμα που θα εγκρίνει την ασφαλή ζώνη και θα αναθέτει την ανάπτυξη διεθνών παρατηρητών που θα καθιερώσουν μηχανισμούς ελέγχου και μια δύναμη αστυνόμευσης αποδεκτής από τα μέλη του ΝΑΤΟ και την Ρωσία.
Ένα ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών θα μπορούσε επίσης να επιτρέψει στους εργαζόμενους της ανθρωπιστικής βοήθειας να έχουν πρόσβαση στην ασφαλή ζώνη.
Ένα ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών θα απαιτήσει βεβαίως την ρωσική συναίνεση, και η Μόσχα δεν θα συμφωνήσει χωρίς κίνητρο.
Οι Δυτικές χώρες πρέπει να είναι έτοιμες να κάνουν μια παραχώρηση. Μια από τις επιλογές που πιθανώς θα προσελκύσει το ενδιαφέρον της Μόσχας θα είναι η άρση ορισμένων από τις πολλές κυρώσεις κατά της συριακής κυβέρνησης.
Για παράδειγμα, η Δύση θα μπορούσε να αναστείλει τις κυρώσεις κατά της παράδοσης πετρελαίου στην Συρία, ένα βήμα που θα βοηθούσε τον σύμμαχο της Ρωσίας στην Δαμασκό.
Προφανώς, εάν οι συριακές ή οι ρωσικές στρατιωτικές ενέργειες κάνουν την ασφαλή ζώνη μη λειτουργική, οι κυρώσεις θα πρέπει να επιστρέψουν.
Μια ασφαλής ζώνη δεν είναι μακροπρόθεσμη λύση.
Αλλά θα αποτρέψει μια σοβαρή και άμεση κρίση εάν, ή μάλλον όταν, ο συριακός στρατός αρχίσει να προχωρά ξανά κάτω από μια ρωσική αεροπορική ομπρέλα.
Μια συρο-ρωσική νίκη στην Idlib δεν απέχει πολύ, και εκατομμύρια πολίτες δεν έχουν πουθενά να πάνε εκτός από το να προσπαθήσουν να δραπετεύσουν προς την Ευρώπη.
Η Ουάσινγκτον πρέπει να ξεκινήσει να θέτει τις βάσεις για μια ασφαλή ζώνη τώρα.
Αυτό σημαίνει να αρχίσουν συνομιλίες άμεσα με τη Μόσχα για το απαράδεκτο του να οδηγηθούν οι πρόσφυγες στην Τουρκία, για τον τρόπο εντοπισμού των τζιχαντιστών, τον προσδιορισμό της μορφής της ασφαλούς ζώνης και τον τρόπο διευθέτησης μιας αποκλιμάκωσης, έτσι ώστε να μην καταρριφθεί άλλο ρωσικό αεροσκάφος μέσα στην Τουρκία.
Αυτό σημαίνει επίσης την συγκέντρωση της στήριξης των μελών του ΝΑΤΟ για την υποστήριξη των τουρκικών σχεδίων και την οργάνωση μιας ανθρωπιστικής αντίδρασης για την υποστήριξη της ασφαλούς ζώνης.
Η επόμενη επίθεση του στρατού του Συρίας θα μπορούσε να ξεκινήσει μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο.
 
Robert S. Ford, Ανώτερος συνεργάτης του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής, π. πρέσβης των ΗΠΑ στη Συρία (2011-2014)
 
www.bankingnews.gr

bankingnews.gr

BREAKING NEWS