![Rogoff: Η ταπεινωτική ήττα των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, ένα μεγάλο βήμα προς την αναδημιουργία της τέλειας καταιγίδας](https://www.bankingnews.gr/media/k2/items/cache/0545bf0531901118c3be94a4ae01780f_XL.jpg)
Μετά την καταστροφική έξοδο των Ηνωμένων Πολιτειών από το Αφγανιστάν, οι παραλληλισμοί μεταξύ της δεκαετίας του 2020 και του 1970 πληθαίνουν, αναφέρει σε άρθρο του στο Project Syndicate ο διακεκριμένος οικονομολόγος του Πανεπιστήμιου Harvard Kenneth Rogoff.
Όπως αναφέρει, «είναι πιθανή μια διαρκής και επίμονη περίοδος υψηλού πληθωρισμού;
Μέχρι πρόσφατα, έλεγα ότι οι πιθανότητες ήταν σαφώς αντίθετες.
Τώρα, δεν είμαι τόσο σίγουρος - ειδικά αν κοιτάξω μπροστά μερικά χρόνια.
Πολλοί οικονομολόγοι φαίνεται να βλέπουν τον πληθωρισμό ως ένα καθαρά τεχνοκρατικό πρόβλημα και οι περισσότεροι κεντρικοί τραπεζίτες θα ήθελαν να το πιστεύουν.
Στην πραγματικότητα, οι ρίζες του διαρκούς πληθωρισμού προέρχονται κυρίως από προβλήματα πολιτικής οικονομίας - και εδώ ο μακρύς κατάλογος των ομοιοτήτων μεταξύ της δεκαετίας του 1970 και του σήμερα είναι ανησυχητικός.
Στις ΗΠΑ, μετά από μια περίοδο κατά την οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ αμφισβητεί τους θεσμικούς κανόνες (ο Richard Nixon), ένα απόλυτα αξιοπρεπές άτομο αναλαμβάνει καθήκοντα (τότε, ο Jimmy Carter).
Στο εξωτερικό, οι ΗΠΑ υφίστανται μια ταπεινωτική ήττα από έναν πολύ ασθενέστερο, αλλά πολύ πιο αποφασισμένο αντίπαλο (Βόρειο Βιετνάμ τη δεκαετία του 1970, οι Ταλιμπάν σήμερα).
Όσον αφορά το οικονομικό μέτωπο, η παγκόσμια οικονομία υφίσταται παρατεταμένη επιβράδυνση της παραγωγικότητας.
Σύμφωνα με την επιστημονική περιγραφή οικονομολόγου του Northwestern University, «The Rise and Fall of American Growth», η δεκαετία του 1970 σηματοδοτεί μια καμπή στην οικονομική ιστορία των ΗΠΑ, χάρη στην απότομη επιβράδυνση της οικονομικής καινοτομίας.
Σήμερα, με τους απαισιόδοξους να υποτιμούν τα οφέλη που θα φέρουν η βιοτεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη, η ανάπτυξη της παραγωγικότητας επιβραδύνεται λόγω της πανδημίας.
Η παγκόσμια οικονομία υπέστη ένα τεράστιο σοκ προσφοράς στη δεκαετία του 1970, καθώς οι χώρες της Μέσης Ανατολής αύξησαν μαζικά την τιμή του πετρελαίου.
Σήμερα, ο προστατευτισμός και οι διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού αποτελεί εξίσου αρνητικό σοκ προσφοράς.
Τέλος, στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και του 1970, οι τεράστιες αυξήσεις στις κρατικές δαπάνες δεν συνδυάστηκαν με υψηλότερους φόρους στους πλούσιους.
Οι αυξήσεις των δαπανών προήλθαν εν μέρει από τα προγράμματα της «Μεγάλης Κοινωνίας» του Προέδρου των ΗΠΑ Lyndon B. Johnson τη δεκαετία του 1960, τα οποία αργότερα ενισχύθηκαν από το αυξανόμενο κόστος του πολέμου του Βιετνάμ.
Πρώτα ο Johnson και στη συνέχεια ο Nixon ήταν απρόθυμοι να αυξήσουν τους φόρους για να πληρώσουν αυτά τα έξοδα, φοβούμενοι το πολιτικό κόστος.
Τα τελευταία χρόνια, πρώτα οι φορολογικές περικοπές του Trump, στη συνέχεια η ανακούφιση από καταστροφές που σχετίζονται με την πανδημία, και τώρα τα προοδευτικά σχέδια για την επέκταση του δικτύου κοινωνικής ασφάλισης έχουν πλήξει πολύ τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό.
Τα σχέδια για τη χρηματοδότηση αυτών των δαπανών αυξάνοντας τους φόρους μόνο στους πλούσιους πιθανότατα θα αποτύχουν.
Ο ρόλος των κεντρικών τραπεζών
Είναι αλήθεια ότι, παρά τις ομοιότητες, οι σημερινές ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες αποτελούν προπύργιο κατά του πληθωρισμού, έτοιμες να αυξήσουν τα επιτόκια εάν οι πληθωριστικές πιέσεις ξεφύγουν.
Στη δεκαετία του 1970, μόνο μερικές χώρες είχαν ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες.
Στην περίπτωση των ΗΠΑ, δεν λειτουργούσε τελείως ανεξάρτητα, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό λόγω ακραίας νομισματικής επέκτασης.
Σήμερα, οι ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες αποτελούν τον κανόνα.
Είναι επίσης αλήθεια ότι τα σημερινά εξαιρετικά χαμηλά πραγματικά επιτόκια παρέχουν στις κυβερνήσεις των πλούσιων χωρών πολύ περισσότερα περιθώρια να αντιμετωπίσουν ελλείμματα από ό,τι τη δεκαετία του 1970.
Από την άλλη πλευρά, πρέπει να αντιμετωπιστούν βασικά προβλήματα που έχουν να κάνουν με τη γήρανση του πληθυσμού.
Τα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα που δεν χρηματοδοτούνται αποτελούν αναμφισβήτητα μια πολύ μεγαλύτερη απειλή ποσοτικά για τη φερεγγυότητα του κρατικού προϋπολογισμού από το χρέος.
Ταυτόχρονα, οι κοινωνικές πιέσεις για την αύξηση των κρατικών δαπανών και των μεταβιβαστικών πληρωμών έχουν «εκραγεί» σε όλο τον κόσμο, καθώς η ανισότητα γίνεται πολιτικά πιο έντονη.
Η δε αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και άλλων περιβαλλοντικών απειλών σχεδόν σίγουρα θα ασκήσει πρόσθετη πίεση στους προϋπολογισμούς και θα επιβραδύνει την ανάπτυξη.
Η απότομη αύξηση του χρέους του δημοσίου τομέα θα καταστήσει αναπόφευκτα πιο οδυνηρό για τις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα ονομαστικά επιτόκια εάν τα παγκόσμια πραγματικά επιτόκια αρχίσουν να αυξάνονται.
Τα υψηλά χρέη είναι ήδη ένας λόγος για τον οποίο ορισμένες κεντρικές τράπεζες σήμερα θα διστάσουν να αυξήσουν τα επιτόκια εάν και όταν επέλθει ομαλοποίηση μετά την πανδημία.
Το ιδιωτικό χρέος, το οποίο έχει επίσης αυξηθεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας, είναι ίσως ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα.
Οι εκτεταμένες ιδιωτικές αθετήσεις πληρωμών θα είχαν τελικά τεράστιο δημοσιονομικό αντίκτυπο εν μέσω χαμηλότερης είσπραξης φόρων και υψηλότερου καθαρού κόστους κοινωνικής ασφάλισης.
Πριν γίνουμε, όμως, πολύ απαισιόδοξοι, ας θυμηθούμε ότι τη δεκαετία του 1970 ακολούθησαν οι δεκαετίες του 1980 και 1990 και μια μεγάλη ανάπτυξη στις προηγμένες οικονομίες.
Οι σημερινές οικονομικές προκλήσεις είναι σίγουρα επιλύσιμες και δεν υπάρχει κανένας λόγος για τον οποίο ο πληθωρισμός πρέπει να αυξηθεί.
Κορυφαίοι κεντρικοί τραπεζίτες σήμερα, όπως ο Jay Powell από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και η Christine Lagarde της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, απέχουν πολύ από τον εύπλαστο πρόεδρο της Fed, Arthur Burns, τη δεκαετία του 1970.
Ωστόσο, όλες οι κεντρικές τράπεζες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν συνεχείς πιέσεις.
Η ταπεινωτική ήττα της Αμερικής στο Αφγανιστάν είναι ένα μεγάλο βήμα προς την αναδημιουργία της τέλειας καταιγίδας, που οδήγησε σε επιβράδυνση και πολύ υψηλό πληθωρισμό τη δεκαετία του 1970.
Πριν από μερικές εβδομάδες, ένας μικρός πληθωρισμός φαινόταν σαν ένα διαχειρίσιμο πρόβλημα.
Τώρα, το διακύβευμα είναι πιο σημαντικό».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών