![Σύνοδος Κορυφής: Συμφωνούν σε σχέδιο κοινής χρηματοδότησης με στόχο έως 1,5 τρισ. αλλά διαφώνησαν για τις επιχορηγήσεις - Εκτός τα corona bond](https://www.bankingnews.gr/media/k2/items/cache/57511b72735b6ee67ec0a4ac12f91654_XL.jpg)
Η Γερμανία και άλλες 4 χώρες ζητούν να συνδεθεί η ανάκαμψη με τον νέο προυπολογισμό - Διαφωνίες και στο ζήτημα των επιχορηγήσεων
(upd5) Συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο κοινής χρηματοδότησης αλλά διαφώνησαν στο ζήτημα των επιχορηγήσεων οι 27 ηγέτες της Ευρωπαικής Ένωσης, όπως προκύπτει από τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής σήμερα 23 Απριλίου 2020.
Η Ευρωπαική Επιτροπή θα πρέπει να τετραγωνήσει τον κύκλο καθώς συμφωνούν οι χώρες σε ένα σχέδιο χρηματοδότησης της ανάκαμψης διαφωνούν στον τρόπο και σίγουρα διαφωνούν στο μοντέλο επιχορηγήσεων.
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκλίνουν προς την κατεύθυνση της κοινής χρηματοδότησης με στόχο την οικονομική ανάκαμψη μετά την πανδημία κοροναϊού, συμφωνώντας να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί τις λεπτομέρειες αυτής της κοινής υποστήριξης, ανέφεραν πηγές της ΕΕ.
Ωστόσο διατυπώθηκαν και διαφωνίες με 4 χώρες την Αυστρία, Δανία, Σουηδία και Κάτω Χώρες να αντιτίθενται στη βοήθεια για την ανάκαμψη των οικονομιών της Ευρώπης μέσω επιχορηγήσεων.
Ταυτόχρονα το μπλοκ των Βόρειων κρατών με προεξάρχουσα την Γερμανία, τάχθηκε υπέρ της σύνδεσης ενός νέου Ταμείου Ανάκαμψης με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό για το 2021-2027, ανέφεραν οι πηγές.
Από την πλευρά του ο Ιταλός πρωθυπουργός Giuseppe Conte ανέφερε ότι το ποσό του Ταμείου Ανάκαμψης θα πρέπει να είναι 1,5 τρισεκατομμύριο ευρώ και να παρέχει επιχορηγήσεις στα κράτη μέλη.
Οι επιχορηγήσεις είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της ενιαίας αγοράς, των ίσων όρων ανταγωνισμού και για τη διασφάλιση συμμετρικής απόκρισης σε ένα ασύμμετρο σοκ.
Ωστόσο όπως αναφέρουν ευρωπαίοι αξιωματούχοι θα πρέπει η Ευρωπαική Επιτροπή να τετραγωνήσει τον κύκλο.
Οι χώρες της Νοτίου Ευρώπης ζητούσαν τα χρήματα να δοθούν υπό την μορφή επιχορηγήσεων, ωστόσο η πρόταση αυτή αντιμετώπισε την σκληρή αντίθεση της Ολλανδίας, Αυστρίας και Δανίας και Σουηδίας.
Την ίδια στιγμή φαίνεται ότι η πρόταση της Πορτογαλίας για κοινό χρέος 1,6 τρισεκ. ευρώ έπεσε στο κενό καθώς την απέρριψε η Γερμανία και άλλες χώρες.
Τα corona bonds προσκρούουν σε πολλά εμπόδια.
Εν τω μεταξύ η Γερμανία δέχεται να αυξηθεί ο προυπολογισμός της ευρωζώνης 2021 με 2027 αλλά ζητάει τα χρήματα να δίδονται με όρους.
Η Σύνοδος Κορυφής εξέτασε μεταξύ των εναλλακτικών σχεδίων και πρόταση της Commission για ένα πακέτο στήριξης 1,5 με 2 τρισεκ. ευρώ, σχεδόν όσο και το ΑΕΠ της Ιταλίας, για να αντιμετωπιστεί η οικονομική ύφεση από το σοκ του κορωνοιού.
Κατά το πιθανότερο σενάριο θα απαιτηθεί χρόνος, ίσως μήνες, έως ότου σχηματιστεί η τελική πρόταση – απάντηση της ευρωζώνης για τον κορωνοιό.
Η Γερμανία επιμένει στις πάγιες θέσεις της, ότι δεν μπορούν να δοθούν δανεικά χωρίς όρους και κανόνες και δεν είναι τυχαίο ότι και οι γερμανικές εφημερίδες Handelsblatt και Süddeutsche Zeitung τάσσονται κατά των corona bonds αλλά και των δανεικών χωρίς όρους.
Μητσοτάκης: Να δημιουργηθούν νέα χρηματοδοτικά εργαλεία - Τα προβλήματα θα γίνουν τεράστια
Την ανάγκη νέων χρηματοδοτικών εργαλείων και κοινών παρεμβάσεων, που θα διασφαλίζουν τη συνοχή και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές συνέπειες της πανδημίας τόνισε στην παρέμβασή του στη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η παρέμβαση πρέπει να είναι μαζική, μεγάλη και άμεση ανέφερε ο Πρωθυπουργός, και επισήμανε ότι η χρηματοδότηση των κρατών πρέπει να έχει περισσότερο τον χαρακτήρα επιχορηγήσεων και λιγότερο τη μορφή δανείων.
«Αν η δράση της ΕΕ καθυστερήσει και δεν είναι άμεση κι αποφασιστική, τότε τα προβλήματα θα γίνουν τεράστια και οι δαίμονες του λαϊκισμού καραδοκούν», προειδοποίησε ο έλληνας Πρωθυπουργός.
«Η επανέναρξη θα είναι πολύ πιο δύσκολη απ΄ότι το κλείσιμο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Επίσης πρότεινε να έχουν όλες οι χώρες από κοινού πρόσβαση στο εμβόλιο, όταν παραχθεί, και ζήτησε στο πλαίσιο της ελευθερίας μετακίνησης ανθρώπων, που είναι από τις θεμελιώδεις αρχές της Ε.Ε, να ενθαρρυνθούν οι πολίτες από τις χώρες του Βορρά να κάνουν τουρισμό στο Νότο σε περιοχές που είναι υγειονομικά ασφαλείς.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε επίσης ειδική αναφορά στην τουρκική προκλητικότητα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι θέσεις της Merkel - Τι πρότεινε η Πορτογαλία
Εν τω μεταξύ, ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας A. Costa δήλωσε στο κοινοβούλιο της χώρας στις 22 Απριλίου 2020 ότι για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του κορωνοιού και των επιπτώσεων στην οικονομία της Ευρωζώνης, απαιτείται κοινή έκδοση χρέους 1,6 τρισεκ. ευρώ.
Η Γερμανία και άλλες χώρες ωστόσο αντιδρούν στην αμοιβαιοποίηση του χρέους.
Την ίδια στιγμή η καγκελάριος της Γερμανίας A. Merkel υποστηρίζει ότι απαιτείται μεγάλη προσοχή για να μην δοθούν λάθος μηνύματα, ενώ την ίδια στιγμή δεν μπορεί να υπάρχει βιασύνη καθώς πρώτα πρέπει να διαπιστωθεί το μέγεθος του προβλήματος.
Αυτό μεταφράζεται ότι η Γερμανία δεν θα βιαστεί να συναινέσει σε προτάσεις και σχέδια που προτείνονται είτε εντός της Γερμανίας, είτε εντός της ευρωζώνης.
Οι 27 επικεφαλής των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πραγματοποιήσουν τηλεδιάσκεψη για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού.
Σημειώνεται πως η ευρωπαϊκή οικονομία το 2020 αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 8% με 10%.
Παρότι όμως οι απώλειες αυξάνονται, τα πλουσιότερα μέλη της βόρειας ΕΕ αντιστέκονται στις προτάσεις για τη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών δομών.
Η συμβιβαστική πρόταση, που υπάρχει σε έγγραφο εσωτερικής επιτροπής, προβλέπει τη χρησιμοποίηση -εν μέρει- του υπάρχοντος επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ, ενώ παράλληλα προωθείται η δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου.
Σύμφωνα με το σχέδιο, η ΕΕ θα ενσωματώσει ένα ταμείο 300 δισεκατομμυρίων ευρώ στον προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027 και θα δανειστεί 320 δισεκατομμύρια ευρώ από τις κεφαλαιαγορές.
Στο έγγραφο δεν αναφέρεται με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν τα 2,2 τρισεκατομμύρια του σχεδίου που προωθεί η Commission.
Η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία ζητούν την έκδοση κορωνο-ομολόγων, αλλά οι κυβερνήσεις ειδικά της Γερμανίας και των Κάτω Χωρών απορρίπτουν αυτή την ιδέα.
Ωστόσο, υπό το βάρος της επερχόμενης οικονομικής καταστροφής, η πίεση για ανάληψη δράσης επιτείνεται.
Το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γερμανίας θα ξεπεράσει το 7% του ΑΕΠ φέτος λόγω των πρόσθετων δαπανών για την αντιμετώπιση της κρίσης, σύμφωνα με την τελευταία δημοσιονομική έκθεση της κυβέρνησης για την ΕΕ.
Το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί επίσης έπειτα από πολλά χρόνια μειώσεων, φτάνοντας στο 75% επί του ΑΕΠ.
Παράλληλα, περίπου το ένα τρίτο των γερμανικών εταιρειών έχουν ζητήσει κρατική στήριξη.
Το έλλειμμα της Ιταλίας αναμένεται να ξεπεράσει το 10%, ωθώντας τον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ πάνω από το 150%, σύμφωνα με αξιωματούχους της ιταλικής κυβέρνησης.
Την ίδια στιγμή, ο Ιταλός πρωθυπουργός Giuseppe Conte αναμένεται να ζητήσει έγκριση για διεύρυνση του ελλείμματος κατά περίπου 55 δισεκατομμύρια προκειμένου να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της πανδημίας.
Η Ισπανία, επίσης, εξετάζει τη λήψη πρόσθετων μέτρων για να αποτρέψει την κατάρρευση των μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Η κυβέρνηση έχει ήδη δεσμευτεί να εγγυηθεί έως και 100 δισεκατομμύρια ευρώ σε τραπεζικά δάνεια για να βοηθήσει τις εταιρείες να αντιμετωπίσουν προβλήματα ταμειακών ροών.
Ωστόσο, εκφράζονται επιφυλάξεις για το αν ένα τέτοιο πακέτο είναι αρκετό, καθώς μάλιστα ο πρωθυπουργός Pedro Sanchez αναμένεται να επεκτείνει την ισχύ του lockdown έως τις 9 Μαΐου.
Στο μεταξύ, εν μέσω της διαμάχης σχετικά με τη δημιουργία ενός πακέτου διάσωσης για τη ζώνη του ευρώ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορεί να εμφανιστεί ως «μια πίσω πόρτα» για την κατανομή των βαρών, απορροφώντας τη μαζική συσσώρευση χρέους.
Οικονομολόγοι και νομικοί αναφέρουν ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να καταστεί εφικτό εάν γινόταν σταδιακά και εφόσον ικανοποιούνταν η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες, δεδομένης της απαγόρευσης για απευθείας χρηματοδοτήσεις κρατών.
Οι επιφυλάξεις αυτών των χωρών αναφορικά με τον τρόπο κατανομής του κόστους της κρίσης εμπόδισαν τις προσπάθειες της ΕΕ να έχει ταχύτερη αντίδραση.
Επιμένει ο Kurz (Αυστρία): «Όχι» στα ευρωομόλογα - Σε επαφή με Merkel και Ursula von der Leyen
Την κατηγορηματική αντίθεση του στην έκδοση των αποκαλούμενων «corona bonds», δηλαδή ευρωομολόγων, για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης που προκάλεσε ο νέος κορωνοϊός, όπως επίσης και την αντίθεσή του στην κοινοτικοποίηση χρεών στην Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε ο ομοσπονδιακός καγκελάριος της Αυστρίας και αρχηγός του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, Sebastian Kurz, λίγες ώρες πριν από την αποψινή τηλεδιάσκεψη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Ταυτόχρονα, ο ίδιος διαβεβαίωνε ότι η Αυστρία θα συνεχίσει να βοηθά και να δείχνει αλληλεγγύη απέναντι στις χώρες που έχουν πληγεί ιδιαίτερα από τον κορωνοϊό, όπως η Ιταλία και η Ισπανία.
Ανέφερε επίσης πως, ενόψει της αποψινής Συνόδου Κορυφής της ΕΕ μέσω τηλεδιάσκεψης, έχει ανταλλάξει απόψεις με τους αρχηγούς των κυβερνήσεων της Ολλανδίας και της Σουηδίας (σ.σ. οι οποίες, μαζί με την Αυστρία, ζητούσαν έως τώρα έναν περιορισμό του κοινοτικού προϋπολογισμού περίπου στο 1% του ΑΕΠ).
Όπως αναφερόταν από την Αυστριακή Καγκελαρία, ο Kurz βρίσκεται σε επαφή τόσο με την Γερμανίδα ομόλογό του, Angela Merkel, όσο και με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Urdula von der Leyen.
Στη Σύνοδο Κορυφής δεν πρόκειται να υπάρξουν αποφάσεις, ανέφερε σε δηλώσεις του στη Βιέννη ο διευθυντής του Γραφείου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Αυστρία, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι μία συμφωνία για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ θα πρέπει να επιτευχθεί πριν από το καλοκαίρι.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα προτείνει να χρησιμοποιηθεί ο προϋπολογισμός της ΕΕ ως «αξιόπιστη υπόσχεση» για να δοθούν δάνεια στις χώρες που πλήττονται από τον κορωνοϊό, τα οποία θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν ευνοϊκά μέσω ομολόγων.
Κατά την άποψή του, πρότυπα γι' αυτή τη χρηματοδότηση μέσω ομολόγων υπάρχουν από τη δημοσιονομική κρίση, όταν, για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε πάρει το 2020 χρήματα για την Ελλάδα και την Πορτογαλία, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ήταν νομικά εφικτό στη βάση του Άρθρου 112 (2) της Συνθήκης της ΕΕ.
Scholz (ΥΠΟΙΚ Γερμανίας) για corona bonds: Δεν πρέπει να συζητάμε για τα εργαλεία, αλλά για το πρόβλημα
Επιφυλακτικός έναντι της έκδοσης corona bonds εμφανίστηκε εκ νέου ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Olaf Scholz.
«Οι συζητήσεις δεν πρέπει να αφορούν στα εργαλεία, αλλά στην επίλυση ενός προβλήματος.
Πρώτα απ 'όλα, πρέπει να δούμε πόσα χρήματα χρειάζονται συγκεκριμένα και γιατί θα χρησιμοποιηθούν.
Στη συνέχεια πρέπει να αποσαφηνιστεί η χρηματοδότηση. Αυτό θα είναι πιο σκόπιμο να συμβεί κατά την συζήτηση για το μελλοντικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, τον προϋπολογισμό της ΕΕ», τόνισε ο Scholz.
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών τάσσεται υπέρ της προώθησης της ολοκλήρωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Εάν θέλουμε να συνεχίσουμε να ενεργούμε μαζί με αλληλεγγύη απαιτούνται και περαιτέρω βήματα για την ολοκλήρωση στην ΕΕ», δήλωσε σε συνέντευξή του στην διαδικτυακή πύλη ειδήσεων T-Online.
Ο σοσιαλδημοκράτης (SPD) πολιτικός ζήτησε επίσης «να συνεχίσει η Ευρώπη να εργάζεται για την δημιουργία της δημοσιονομικής ένωσης» και πρόσθεσε: «O Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ΕSM) πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω.
Χρειάζεται επίσης η "Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ένωση" και θα πρέπει να προχωρήσουμε στην Ένωση Κεφαλαιαγορών». Τόνισε επίσης ότι «η ΕΕ χρειάζεται κοινά έσοδα.
Γι 'αυτό θα είναι χρήσιμο να συμμετάσχουν στη φορολογία των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών πολλές χώρες - ίσως μάλιστα και όλες».
Ευρωπαίος αξιωματούχος: Το 2021, η εκκίνηση του ταμείου ανάκαμψης, στο καλύτερο σενάριο
Στις άρχες του 2021 τοποθετεί Ευρωπαίος αξιωματούχος την εκκίνηση του ταμείου ανάκαμψης για τον κορωνοϊού.
Όπως δήλωσε ενόψει της Συνόδου Κορυφής, «η ΕΕ στοχεύει στην εκκίνηση του ταμείου ανάκαμψης τον Ιανουάριο του 2021 στο καλύτερο σενάριο».
Σημειώνεται ότι η Ισπανία έχει προτείνει τη δημιουργία fund έως 1,5 τρισ. ευρώ που θα χρηματοδοτείται από ομόλογα στο διηνεκές.
Η πρόταση αναμένεται να κατατεθεί και στη σημερινή (23/4/2020) Σύνοδο Κορυφής, όπου οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να συμφωνήσουν στο να χρησιμοποιήσουν τον κοινό τους προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-27 για να βοηθήσουν να τονωθεί η ανάπτυξη.
Αναμένεται επίσης να εγκρίνουν μέτρα άμεσης βοήθειας ύψους 500 δισ. ευρώ που θα τεθούν σε ισχύ από τον Ιούνιο.
Χαμηλά, ωστόσο, βρίσκεται ο πήχης των προσδοκιών για επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το πώς ακριβώς θα χρηματοδοτήσουν την οικονομική ανάκαμψη από την πανδημία του κορονοϊού, καθώς συνεχίζουν να υπάρχουν μεγάλες διαφωνίες στους κόλπους της Ένωσης.
Merkel: Έτοιμη η Γερμανία να συμβάλλει περισσότερο στον προύπολογισμό - Η έκδοση κοινού χρέους θα απαιτούσε δύσκολες αλλαγές στις ευρωπαϊκές συνθήκες
Η Γερμανία πρέπει να είναι έτοιμη να συμβάλει περισσότερα στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανέφερε η γερμανίδα καγκελάριος, Angela Merkel, μιλώντας στο γερμανικό κοινοβούλιο, επικαλούμενη την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.
Σημείωσε ωστόσο ότι η έκδοση κοινού χρέους θα απαιτούσε δύσκολες αλλαγές στις ευρωπαϊκές συνθήκες.
Η Ευρώπη δεν θα ήταν η Ευρώπη αν δεν υπήρχε ο ένας για τον άλλον σε περιόδους απόλυτης ανάγκης, ανέφερε.
Η διεθνής συνεργασία στον κορωνοϊό είναι εξαιρετικά σημαντική, τόνισε η Merkel η οποία προσπαθεί να διαχειριστεί τις προσδοκίες του κοινού σχετικά με τη χαλάρωση των μέτρων lockdown στη χώρα.
Η άρση των μέτρων θα είναι σταδιακή, τόνισε, γι' αυτό πρέπει να προσπαθήσουμε να αυξήσουμε την ευαισθητοποίηση ότι θα υπάρξει μια νέα «κανονικότητα».
Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τον κορωνοϊό για πολύ καιρό ακόμη.
Δεν είμαστε στο τελικό στάδιο της πανδημίας, δήλωσε η γερμανίδα καγκελάριος Angela Merkel.
Το ζήτημα του κορωνοϊού θα είναι για πολύ καιρό κεντρικό ζήτημα στην πολιτική, πρόσθεσε.
Η ελληνική θέση
Κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των πολιτικών συντακτών, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Στέλιος Πέτσας, αναφέρθηκε στην τηλεδιάσκεψη της Συνόδου Κορυφής.
«Συνεδριάζει σήμερα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Στην ημερήσια διάταξη η δημιουργία ταμείου ανάκαμψης.
Οι θέσεις μας είναι γνωστές από την επιστολή που συνυπέγραψε ο πρωθυπουργός.
Σήμερα ο πρωθυπουργός θα επιμείνει ότι δεν χρειαζόμαστε νέα δάνεια.
Θα επισημάνει ότι η επιστροφή στην κανονικότητα πρέπει να περιλαμβάνει και μέτρα για τη συνέχιση των ελεύθερων μετακινήσεων» είπε χαρακτηριστικά.
Κοινή έκδοση χρέους ύψους 1,6 τρισ. ευρώ ζητά ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Antonio Costa
Την έκδοση ομολόγων ύψους 1,6 τρισ. ευρώ ζητά από τους Ευρωπαίους ηγέτες ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Antonio Costa, εν όψει της κρίσιμης Συνόδου Κορυφής στις 23 Απριλίου.
Πιο συγκεκριμένα, ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Antonio Costa προέτρεψε τους Ευρωπαίους ηγέτες την Τετάρτη 22 Απριλίου να προχωρήσουν σε μια απόφαση για κοινή έκδοση χρέους ύψους έως 1,6 τρισεκατομμυρίων, προκειμένου η Ευρωζώνη και, γενικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντεπεξέλθει στο σοκ που προκάλεσε η πανδημία του κορωνοϊού.
«Είναι σημαντικό να υπάρξει μια ισχυρή και σαφής απάντηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο» δήλωσε ο Costa στο πορτογαλικό κοινοβούλιο πριν από την έκτακτη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Handelsblatt: Δανεικά χωρίς όρους δεν υπάρχουν.
Στην Σύνοδο Κορυφής την Πέμπτη 23 Απριλίου αναφέρεται η γερμανική εφημερίδα Handelsblatt, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα στην υπόλοιπη Ευρώπη:
Δανεικά χωρίς μεταρρυθμίσεις δεν υπάρχουν, υποστηρίζει, επισημαίνοντας ότι η Γερμανία οφείλει να δείξει αλληλεγγύη, αλλά υπό όρους.
Παράλληλα τονίζει ότι η Ιταλία δεν είναι Ελλάδα.
Η Ευρώπη έχει πληγεί σφόδρα από την πανδημία του κορωνοϊού.
Οι εκτιμήσεις των αναλυτών είναι τουλάχιστον ζοφερές.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εκ των ων ουκ άνευ, σύμφωνα με τον αρθρογράφο της Handelsblatt, που διερωτάται μέχρι ποίου βαθμού μπορεί να φτάσει αυτή η αλληλεγγύη ώστε να μη διαταραχθεί η τάξη.
«Σε καμία περίπτωση, τα μέτρα που θα ληφθούν δεν πρέπει να αποδυναμώσουν την Ένωση.
Μια αδύναμη Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μπορεί να παίζει κανέναν σημαντικό ρόλο στον διεθνή διπλωματικό στίβο» αναφέρεται.
Ζητείται ένα ποσό της τάξεως του 1,5 τρισεκατομμυρίου ευρώ.
Ωστόσο, ένα τέτοιο ποσό δεν μπορεί να δοθεί χωρίς να υπάρξουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις και κριτήρια.
«Γιατί πρέπει να ισχύουν διαφορετικοί όροι για τις γερμανικές επιχειρήσεις όταν δανείζονται από την KfW και διαφορετικοί για τα κράτη-μέλη.
Όταν δανείζονται, όλοι υπογράφουν όρους και είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν τόκους» τονίζει η Handelsblatt, προσθέτοντας:
«Τα corona bond είναι ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενα.
Η αμοιβαιοποίηση χρέους είναι περίπλοκο και επικίνδυνο ζήτημα.
Η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες έχουν δίκιο που διαμαρτύρονται».
Η στήριξη των κρατών-μελών θα πρέπει να προέλθει από τα υπάρχοντα κεφάλαια του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή, αν αυτό δεν είναι αρκετό, από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας.
Αυτός, άλλωστε, είναι ο ρόλος που πρέπει να διαδραματίσει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας:
Να διασφαλίσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η Ιταλία είναι υπό πίεση, αλλά η τρέχουσα κατάσταση δεν είναι συγκρίσιμη με αυτήν της Ελλάδος πριν από περίπου δέκα χρόνια, όταν η χώρα μπορούσε να σωθεί από την πτώχευση.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, η όποια ενίσχυση δοθεί θα πρέπει να συνοδεύεται από μεταρρυθμίσεις.
Διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος η οικονομική σταθερότητα σε χώρες όπως η Ιταλία να μην αλλάξει με βιώσιμο τρόπο και να ζητηθεί ξανά… βοήθεια, σε επόμενη κρίση.Όταν μελετώνται τα στατιστικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, είναι αξιοσημείωτο ότι οι πολίτες στις χώρες που πλήττονται σήμερα, όπως η Ιταλία, η Ισπανία ή η Γαλλία, είναι σημαντικά πλουσιότεροι σε σύγκριση με τη Γερμανία.
Αυτό συμβαίνει διότι η χρηματοοικονομική κατανομή μεταξύ του κράτους και του ιδιωτικού τομέα βρίσκεται σε επισφαλή ανισορροπία.
Λόγω των χαμηλών φόρων επί του πλούτου, ο ιδιωτικός πλούτος αυξάνεται σε αυτές τις χώρες, ενώ τα δημόσια οικονομικά υπόκεινται σε μεγάλη πίεση.
Πλούσιοι πολίτες, φτωχή πολιτεία:
Με αυτό το μοντέλο, καμία χώρα δεν μπορεί να επιβιώσει από μια σοβαρή κρίση.
Στην Ιταλία, σε αντίθεση με τη Γερμανία, το αίτημα για υψηλότερους φόρους κληρονομιάς και πλούτου για τη χρηματοδότηση των μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας είναι απολύτως δικαιολογημένο.
«Η κρίση του κορωνοϊού δεν είναι απλώς μια μεγάλη πρόκληση για την Ευρώπη.
Εάν κάθε χώρα κάνει αυτό που πρέπει, η πανδημία μπορεί να ενισχύσει τη συνοχή και την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών.
Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο το ευρωπαϊκό σχέδιο μπορεί να ενθουσιάσει εκ νέου τους πολίτες.
Ας ελπίσουμε ότι θα έτσι θα συμβεί» καταλήγει η Handelsblatt.
Süddeutsche Zeitung: Λάθος η έκδοση corona bond
Την έκδοση κορωνο-ομολόγων για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας αξίωσε εκ νέου ο ιταλός πρωθυπουργός Conte, αυτή τη φορά μέσα από συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα Süddeutsche Zeitung.
Η υπόσχεσή του ωστόσο ότι οι γερμανοί φορολογούμενοι δεν θα πρέπει να επωμιστούν την ευθύνη για το ιταλικό χρέος αντίκειται ουσιαστικά στο πνεύμα της έκδοσης κοινού χρέους.
Αντιλαμβάνεται ενδεχομένως η Ιταλία διαφορετικά την έννοια των κοινών ομολόγων;
Aυτό το ερώτημα τέθηκε στον Friedrich Heinemann από το κέντρο Ευρωπαϊκών Οικονομικών Ερευνών ZEW σε συνέντευξή του στη Deutsche Welle.
«Υπάρχει ένα μεγάλο εύρος (ερμηνειών).
Καταρχήν είναι δικαιολογημένος ο φόβος της Ιταλίας για το πώς θα διαχειριστεί το χρέος της μετά το οικονομικό αυτό σοκ.
Ουσιαστικά βρίσκεται σε απεγνωσμένη αναζήτηση λύσεων.
Και είναι λογικό να αναζητείς λύσεις όταν δεν μπορείς να επωμιστείς όλο το βάρος μόνος σου.
Εκτιμώ ότι το ζητούμενο δεν είναι τα νέα χρέη που θα προστεθούν λόγω κορωνοϊού, αλλά τα παλιά χρέη που πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν.
Οι Ιταλοί έχουν μια κρυφή ελπίδα ότι οι Ευρωπαίοι θα τους βοηθήσουν.
Είναι και ένας από τους λόγους που είναι τόσο ασαφείς, αφού δεν μπορούν να εκφράσουν την αλήθεια, ότι δηλαδή στην πραγματικότητα θέλουν να μεταφέρουν χρέος τους στην Ευρώπη.
Διότι γνωρίζουν ότι αυτό δεν μπορεί να εξηγηθεί στους ψηφοφόρους της βόρειας Ευρώπης».
Περί «κρυφών» ευρωομολόγων
Δεν θα μπορούσαν ενδεχομένως να εκδοθούν ομόλογα όπου ένα κράτος θα αναλαμβάνει ευθύνες βάσει του μεριδίου του στον κοινοτικό προϋπολογισμό;
Ασφαλώς», εκτιμά ο επιφανής οικονομολόγος.
«Τέτοια κοινά ομόλογα έχουμε ήδη, τα ομόλογα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας.
Ο ΕSM εκδίδει ομόλογα για να αναχρηματοδοτείται.
Οι 19 χώρες της Ευρωζώνης φέρουν όμως ευθύνη μόνο μέχρι ενός συγκεκριμένου ορίου.
Στην περίπτωση αυτή μιλάμε για μερική ευθύνη.
Ο ESM έχει δυνατότητες παροχής δανείων ύψους 500 δις ευρώ.
Το γερμανικό μερίδιο ευθύνης περιορίζεται στα 190 δις ευρώ.
Oυσιαστικά πρόκειται για ένα είδος ευρωομολόγων περιορισμένης ευθύνης.
Επί της αρχής θα μπορούσε να γίνει το ίδιο στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, όπου κάθε χώρα θα εισφέρει βάσει της συνεισφοράς του στις οικονομικές επιδόσεις.
Εάν ο κοινοτικός προϋπολογισμός χρηματοδοτούσε τώρα τα κόστη του κορωνοϊού, τότε η Γερμανία θα είχε μερίδιο 25% περίπου και η Ιταλία 13%.
Τα μοντέλα αυτά υπάρχουν ήδη».
Ποια θα ήταν όμως η διαφορά με τα κορωνο-ομόλογα;
Το καινούργιο στα κορωνο-ομόλογα θα ήταν η συνολική ευθύνη.
Το γνωρίζουμε από άλλες περιπτώσεις.
Όταν για παράδειγμα ένα ζευγάρι αγοράζει σπίτι, τότε ευθύνη φέρουν και οι δυο.
Η τράπεζα μπορεί να πάει και να πει ότι ένας από τους δυο θα πληρώσει το σύνολο των οφειλών χωρίς περιορισμούς και όρια.
Αυτή είναι επί της αρχής η ιδέα των κορωνο-ομολόγων».
Αρνητικό το μήνυμα προς τις αγορές
Πώς θα επηρέαζαν όμως ενδεχόμενα κορωνο-ομόλογα την μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα Ισπανίας και Ιταλίας;
«Είναι πολύ σχετικό το ερώτημα διότι στις χρηματαγορές το σημαντικότερο είναι πάντα τι μηνύματα εκπέμπονται.
Η πιστοληπτική ικανότητα κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από τη φήμη.
Εάν η Ευρώπη πει τώρα ότι εκδίδει κορωνο-ομόλογα κοινής ευθύνης, τότε τα κανονικά ιταλικά ή ισπανικά ομόλογα θα είναι πλέον δευτεροκλασάτα.
Ενδεχομένως οι επενδυτές να σκέφτονταν στην περίπτωση αυτή ότι από τη στιγμή που οι Ευρωπαίοι εκδίδουν κοινά ομόλογα, δεν πιστεύουν και οι ίδιοι πλέον ότι μπορούν να αποπληρωθούν εμπρόθεσμα τα κανονικά εθνικά κρατικά ομόλογα.
Εν τέλει τα κορωνο-ομόλογα μπορούν να βλάψουν την αξιοπιστία μιας χώρας, όπως της Ιταλίας διότι θα υποδηλώσουν ότι ποιοτικά τα ιταλικά ομόλογα δεν γίνονται πλέον αποδεκτά».
Μέσα από διάφορες συνεντεύξεις του ο ιταλός πρωθυπουργός Conte έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο υπαγωγής στον «στιγματισμένο» Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, με το επιχείρημα ότι μια χώρα που προσφεύγει στον ESM έχει ουσιαστικά χρεοκοπήσει.
Συμμερίζεται ο οικονομολόγος αυτή την εκτίμηση και τις ανησυχίες;
«Θα υποχωρούσε η πιστοληπτική ικανότητα σε περίπτωση ενεργοποίησης του ESM;
Ας δούμε τα πετυχημένα παραδείγματα της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας που το 2010 βίωναν επίσης κρίση.
Για μερικά χρόνια έπαιρναν χρήματα από τον ESM.
Έτσι κέρδισαν χρόνο, έκαναν μεταρρυθμίσεις και χάρη στους όρους της Τρόικας μπήκαν και πάλι στο σωστό δρόμο.
Στη συνέχεια μπόρεσαν να χρηματοδοτηθούν και πάλι αυτόνομα από τις αγορές.
Αυτό πήγε πολύ καλά.
Eίμαι απολύτως βέβαιος ότι τα corora bond θα επέφεραν πολύ μεγαλύτερο πλήγμα στη φήμη της Ιταλίας απ΄ ότι ο ESM».
www.bankingnews.gr
Η Ευρωπαική Επιτροπή θα πρέπει να τετραγωνήσει τον κύκλο καθώς συμφωνούν οι χώρες σε ένα σχέδιο χρηματοδότησης της ανάκαμψης διαφωνούν στον τρόπο και σίγουρα διαφωνούν στο μοντέλο επιχορηγήσεων.
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκλίνουν προς την κατεύθυνση της κοινής χρηματοδότησης με στόχο την οικονομική ανάκαμψη μετά την πανδημία κοροναϊού, συμφωνώντας να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί τις λεπτομέρειες αυτής της κοινής υποστήριξης, ανέφεραν πηγές της ΕΕ.
Ωστόσο διατυπώθηκαν και διαφωνίες με 4 χώρες την Αυστρία, Δανία, Σουηδία και Κάτω Χώρες να αντιτίθενται στη βοήθεια για την ανάκαμψη των οικονομιών της Ευρώπης μέσω επιχορηγήσεων.
Ταυτόχρονα το μπλοκ των Βόρειων κρατών με προεξάρχουσα την Γερμανία, τάχθηκε υπέρ της σύνδεσης ενός νέου Ταμείου Ανάκαμψης με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό για το 2021-2027, ανέφεραν οι πηγές.
Από την πλευρά του ο Ιταλός πρωθυπουργός Giuseppe Conte ανέφερε ότι το ποσό του Ταμείου Ανάκαμψης θα πρέπει να είναι 1,5 τρισεκατομμύριο ευρώ και να παρέχει επιχορηγήσεις στα κράτη μέλη.
Οι επιχορηγήσεις είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της ενιαίας αγοράς, των ίσων όρων ανταγωνισμού και για τη διασφάλιση συμμετρικής απόκρισης σε ένα ασύμμετρο σοκ.
Ωστόσο όπως αναφέρουν ευρωπαίοι αξιωματούχοι θα πρέπει η Ευρωπαική Επιτροπή να τετραγωνήσει τον κύκλο.
Οι χώρες της Νοτίου Ευρώπης ζητούσαν τα χρήματα να δοθούν υπό την μορφή επιχορηγήσεων, ωστόσο η πρόταση αυτή αντιμετώπισε την σκληρή αντίθεση της Ολλανδίας, Αυστρίας και Δανίας και Σουηδίας.
Την ίδια στιγμή φαίνεται ότι η πρόταση της Πορτογαλίας για κοινό χρέος 1,6 τρισεκ. ευρώ έπεσε στο κενό καθώς την απέρριψε η Γερμανία και άλλες χώρες.
Τα corona bonds προσκρούουν σε πολλά εμπόδια.
Εν τω μεταξύ η Γερμανία δέχεται να αυξηθεί ο προυπολογισμός της ευρωζώνης 2021 με 2027 αλλά ζητάει τα χρήματα να δίδονται με όρους.
Η Σύνοδος Κορυφής εξέτασε μεταξύ των εναλλακτικών σχεδίων και πρόταση της Commission για ένα πακέτο στήριξης 1,5 με 2 τρισεκ. ευρώ, σχεδόν όσο και το ΑΕΠ της Ιταλίας, για να αντιμετωπιστεί η οικονομική ύφεση από το σοκ του κορωνοιού.
Κατά το πιθανότερο σενάριο θα απαιτηθεί χρόνος, ίσως μήνες, έως ότου σχηματιστεί η τελική πρόταση – απάντηση της ευρωζώνης για τον κορωνοιό.
Η Γερμανία επιμένει στις πάγιες θέσεις της, ότι δεν μπορούν να δοθούν δανεικά χωρίς όρους και κανόνες και δεν είναι τυχαίο ότι και οι γερμανικές εφημερίδες Handelsblatt και Süddeutsche Zeitung τάσσονται κατά των corona bonds αλλά και των δανεικών χωρίς όρους.
Μητσοτάκης: Να δημιουργηθούν νέα χρηματοδοτικά εργαλεία - Τα προβλήματα θα γίνουν τεράστια
Την ανάγκη νέων χρηματοδοτικών εργαλείων και κοινών παρεμβάσεων, που θα διασφαλίζουν τη συνοχή και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές συνέπειες της πανδημίας τόνισε στην παρέμβασή του στη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η παρέμβαση πρέπει να είναι μαζική, μεγάλη και άμεση ανέφερε ο Πρωθυπουργός, και επισήμανε ότι η χρηματοδότηση των κρατών πρέπει να έχει περισσότερο τον χαρακτήρα επιχορηγήσεων και λιγότερο τη μορφή δανείων.
«Αν η δράση της ΕΕ καθυστερήσει και δεν είναι άμεση κι αποφασιστική, τότε τα προβλήματα θα γίνουν τεράστια και οι δαίμονες του λαϊκισμού καραδοκούν», προειδοποίησε ο έλληνας Πρωθυπουργός.
«Η επανέναρξη θα είναι πολύ πιο δύσκολη απ΄ότι το κλείσιμο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Επίσης πρότεινε να έχουν όλες οι χώρες από κοινού πρόσβαση στο εμβόλιο, όταν παραχθεί, και ζήτησε στο πλαίσιο της ελευθερίας μετακίνησης ανθρώπων, που είναι από τις θεμελιώδεις αρχές της Ε.Ε, να ενθαρρυνθούν οι πολίτες από τις χώρες του Βορρά να κάνουν τουρισμό στο Νότο σε περιοχές που είναι υγειονομικά ασφαλείς.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε επίσης ειδική αναφορά στην τουρκική προκλητικότητα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι θέσεις της Merkel - Τι πρότεινε η Πορτογαλία
Εν τω μεταξύ, ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας A. Costa δήλωσε στο κοινοβούλιο της χώρας στις 22 Απριλίου 2020 ότι για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του κορωνοιού και των επιπτώσεων στην οικονομία της Ευρωζώνης, απαιτείται κοινή έκδοση χρέους 1,6 τρισεκ. ευρώ.
Η Γερμανία και άλλες χώρες ωστόσο αντιδρούν στην αμοιβαιοποίηση του χρέους.
Την ίδια στιγμή η καγκελάριος της Γερμανίας A. Merkel υποστηρίζει ότι απαιτείται μεγάλη προσοχή για να μην δοθούν λάθος μηνύματα, ενώ την ίδια στιγμή δεν μπορεί να υπάρχει βιασύνη καθώς πρώτα πρέπει να διαπιστωθεί το μέγεθος του προβλήματος.
Αυτό μεταφράζεται ότι η Γερμανία δεν θα βιαστεί να συναινέσει σε προτάσεις και σχέδια που προτείνονται είτε εντός της Γερμανίας, είτε εντός της ευρωζώνης.
Οι 27 επικεφαλής των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πραγματοποιήσουν τηλεδιάσκεψη για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού.
Σημειώνεται πως η ευρωπαϊκή οικονομία το 2020 αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 8% με 10%.
Παρότι όμως οι απώλειες αυξάνονται, τα πλουσιότερα μέλη της βόρειας ΕΕ αντιστέκονται στις προτάσεις για τη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών δομών.
Η συμβιβαστική πρόταση, που υπάρχει σε έγγραφο εσωτερικής επιτροπής, προβλέπει τη χρησιμοποίηση -εν μέρει- του υπάρχοντος επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ, ενώ παράλληλα προωθείται η δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου.
Σύμφωνα με το σχέδιο, η ΕΕ θα ενσωματώσει ένα ταμείο 300 δισεκατομμυρίων ευρώ στον προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027 και θα δανειστεί 320 δισεκατομμύρια ευρώ από τις κεφαλαιαγορές.
Στο έγγραφο δεν αναφέρεται με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν τα 2,2 τρισεκατομμύρια του σχεδίου που προωθεί η Commission.
Η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία ζητούν την έκδοση κορωνο-ομολόγων, αλλά οι κυβερνήσεις ειδικά της Γερμανίας και των Κάτω Χωρών απορρίπτουν αυτή την ιδέα.
Ωστόσο, υπό το βάρος της επερχόμενης οικονομικής καταστροφής, η πίεση για ανάληψη δράσης επιτείνεται.
Το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γερμανίας θα ξεπεράσει το 7% του ΑΕΠ φέτος λόγω των πρόσθετων δαπανών για την αντιμετώπιση της κρίσης, σύμφωνα με την τελευταία δημοσιονομική έκθεση της κυβέρνησης για την ΕΕ.
Το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί επίσης έπειτα από πολλά χρόνια μειώσεων, φτάνοντας στο 75% επί του ΑΕΠ.
Παράλληλα, περίπου το ένα τρίτο των γερμανικών εταιρειών έχουν ζητήσει κρατική στήριξη.
Το έλλειμμα της Ιταλίας αναμένεται να ξεπεράσει το 10%, ωθώντας τον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ πάνω από το 150%, σύμφωνα με αξιωματούχους της ιταλικής κυβέρνησης.
Την ίδια στιγμή, ο Ιταλός πρωθυπουργός Giuseppe Conte αναμένεται να ζητήσει έγκριση για διεύρυνση του ελλείμματος κατά περίπου 55 δισεκατομμύρια προκειμένου να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της πανδημίας.
Η Ισπανία, επίσης, εξετάζει τη λήψη πρόσθετων μέτρων για να αποτρέψει την κατάρρευση των μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Η κυβέρνηση έχει ήδη δεσμευτεί να εγγυηθεί έως και 100 δισεκατομμύρια ευρώ σε τραπεζικά δάνεια για να βοηθήσει τις εταιρείες να αντιμετωπίσουν προβλήματα ταμειακών ροών.
Ωστόσο, εκφράζονται επιφυλάξεις για το αν ένα τέτοιο πακέτο είναι αρκετό, καθώς μάλιστα ο πρωθυπουργός Pedro Sanchez αναμένεται να επεκτείνει την ισχύ του lockdown έως τις 9 Μαΐου.
Στο μεταξύ, εν μέσω της διαμάχης σχετικά με τη δημιουργία ενός πακέτου διάσωσης για τη ζώνη του ευρώ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορεί να εμφανιστεί ως «μια πίσω πόρτα» για την κατανομή των βαρών, απορροφώντας τη μαζική συσσώρευση χρέους.
Οικονομολόγοι και νομικοί αναφέρουν ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να καταστεί εφικτό εάν γινόταν σταδιακά και εφόσον ικανοποιούνταν η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες, δεδομένης της απαγόρευσης για απευθείας χρηματοδοτήσεις κρατών.
Οι επιφυλάξεις αυτών των χωρών αναφορικά με τον τρόπο κατανομής του κόστους της κρίσης εμπόδισαν τις προσπάθειες της ΕΕ να έχει ταχύτερη αντίδραση.
Επιμένει ο Kurz (Αυστρία): «Όχι» στα ευρωομόλογα - Σε επαφή με Merkel και Ursula von der Leyen
Την κατηγορηματική αντίθεση του στην έκδοση των αποκαλούμενων «corona bonds», δηλαδή ευρωομολόγων, για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης που προκάλεσε ο νέος κορωνοϊός, όπως επίσης και την αντίθεσή του στην κοινοτικοποίηση χρεών στην Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε ο ομοσπονδιακός καγκελάριος της Αυστρίας και αρχηγός του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, Sebastian Kurz, λίγες ώρες πριν από την αποψινή τηλεδιάσκεψη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Ταυτόχρονα, ο ίδιος διαβεβαίωνε ότι η Αυστρία θα συνεχίσει να βοηθά και να δείχνει αλληλεγγύη απέναντι στις χώρες που έχουν πληγεί ιδιαίτερα από τον κορωνοϊό, όπως η Ιταλία και η Ισπανία.
Ανέφερε επίσης πως, ενόψει της αποψινής Συνόδου Κορυφής της ΕΕ μέσω τηλεδιάσκεψης, έχει ανταλλάξει απόψεις με τους αρχηγούς των κυβερνήσεων της Ολλανδίας και της Σουηδίας (σ.σ. οι οποίες, μαζί με την Αυστρία, ζητούσαν έως τώρα έναν περιορισμό του κοινοτικού προϋπολογισμού περίπου στο 1% του ΑΕΠ).
Όπως αναφερόταν από την Αυστριακή Καγκελαρία, ο Kurz βρίσκεται σε επαφή τόσο με την Γερμανίδα ομόλογό του, Angela Merkel, όσο και με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Urdula von der Leyen.
Στη Σύνοδο Κορυφής δεν πρόκειται να υπάρξουν αποφάσεις, ανέφερε σε δηλώσεις του στη Βιέννη ο διευθυντής του Γραφείου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Αυστρία, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι μία συμφωνία για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ θα πρέπει να επιτευχθεί πριν από το καλοκαίρι.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα προτείνει να χρησιμοποιηθεί ο προϋπολογισμός της ΕΕ ως «αξιόπιστη υπόσχεση» για να δοθούν δάνεια στις χώρες που πλήττονται από τον κορωνοϊό, τα οποία θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν ευνοϊκά μέσω ομολόγων.
Κατά την άποψή του, πρότυπα γι' αυτή τη χρηματοδότηση μέσω ομολόγων υπάρχουν από τη δημοσιονομική κρίση, όταν, για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε πάρει το 2020 χρήματα για την Ελλάδα και την Πορτογαλία, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ήταν νομικά εφικτό στη βάση του Άρθρου 112 (2) της Συνθήκης της ΕΕ.
Scholz (ΥΠΟΙΚ Γερμανίας) για corona bonds: Δεν πρέπει να συζητάμε για τα εργαλεία, αλλά για το πρόβλημα
Επιφυλακτικός έναντι της έκδοσης corona bonds εμφανίστηκε εκ νέου ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Olaf Scholz.
«Οι συζητήσεις δεν πρέπει να αφορούν στα εργαλεία, αλλά στην επίλυση ενός προβλήματος.
Πρώτα απ 'όλα, πρέπει να δούμε πόσα χρήματα χρειάζονται συγκεκριμένα και γιατί θα χρησιμοποιηθούν.
Στη συνέχεια πρέπει να αποσαφηνιστεί η χρηματοδότηση. Αυτό θα είναι πιο σκόπιμο να συμβεί κατά την συζήτηση για το μελλοντικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, τον προϋπολογισμό της ΕΕ», τόνισε ο Scholz.
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών τάσσεται υπέρ της προώθησης της ολοκλήρωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Εάν θέλουμε να συνεχίσουμε να ενεργούμε μαζί με αλληλεγγύη απαιτούνται και περαιτέρω βήματα για την ολοκλήρωση στην ΕΕ», δήλωσε σε συνέντευξή του στην διαδικτυακή πύλη ειδήσεων T-Online.
Ο σοσιαλδημοκράτης (SPD) πολιτικός ζήτησε επίσης «να συνεχίσει η Ευρώπη να εργάζεται για την δημιουργία της δημοσιονομικής ένωσης» και πρόσθεσε: «O Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ΕSM) πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω.
Χρειάζεται επίσης η "Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ένωση" και θα πρέπει να προχωρήσουμε στην Ένωση Κεφαλαιαγορών». Τόνισε επίσης ότι «η ΕΕ χρειάζεται κοινά έσοδα.
Γι 'αυτό θα είναι χρήσιμο να συμμετάσχουν στη φορολογία των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών πολλές χώρες - ίσως μάλιστα και όλες».
Ευρωπαίος αξιωματούχος: Το 2021, η εκκίνηση του ταμείου ανάκαμψης, στο καλύτερο σενάριο
Στις άρχες του 2021 τοποθετεί Ευρωπαίος αξιωματούχος την εκκίνηση του ταμείου ανάκαμψης για τον κορωνοϊού.
Όπως δήλωσε ενόψει της Συνόδου Κορυφής, «η ΕΕ στοχεύει στην εκκίνηση του ταμείου ανάκαμψης τον Ιανουάριο του 2021 στο καλύτερο σενάριο».
Σημειώνεται ότι η Ισπανία έχει προτείνει τη δημιουργία fund έως 1,5 τρισ. ευρώ που θα χρηματοδοτείται από ομόλογα στο διηνεκές.
Η πρόταση αναμένεται να κατατεθεί και στη σημερινή (23/4/2020) Σύνοδο Κορυφής, όπου οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να συμφωνήσουν στο να χρησιμοποιήσουν τον κοινό τους προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-27 για να βοηθήσουν να τονωθεί η ανάπτυξη.
Αναμένεται επίσης να εγκρίνουν μέτρα άμεσης βοήθειας ύψους 500 δισ. ευρώ που θα τεθούν σε ισχύ από τον Ιούνιο.
Χαμηλά, ωστόσο, βρίσκεται ο πήχης των προσδοκιών για επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το πώς ακριβώς θα χρηματοδοτήσουν την οικονομική ανάκαμψη από την πανδημία του κορονοϊού, καθώς συνεχίζουν να υπάρχουν μεγάλες διαφωνίες στους κόλπους της Ένωσης.
Merkel: Έτοιμη η Γερμανία να συμβάλλει περισσότερο στον προύπολογισμό - Η έκδοση κοινού χρέους θα απαιτούσε δύσκολες αλλαγές στις ευρωπαϊκές συνθήκες
Η Γερμανία πρέπει να είναι έτοιμη να συμβάλει περισσότερα στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανέφερε η γερμανίδα καγκελάριος, Angela Merkel, μιλώντας στο γερμανικό κοινοβούλιο, επικαλούμενη την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.
Σημείωσε ωστόσο ότι η έκδοση κοινού χρέους θα απαιτούσε δύσκολες αλλαγές στις ευρωπαϊκές συνθήκες.
Η Ευρώπη δεν θα ήταν η Ευρώπη αν δεν υπήρχε ο ένας για τον άλλον σε περιόδους απόλυτης ανάγκης, ανέφερε.
Η διεθνής συνεργασία στον κορωνοϊό είναι εξαιρετικά σημαντική, τόνισε η Merkel η οποία προσπαθεί να διαχειριστεί τις προσδοκίες του κοινού σχετικά με τη χαλάρωση των μέτρων lockdown στη χώρα.
Η άρση των μέτρων θα είναι σταδιακή, τόνισε, γι' αυτό πρέπει να προσπαθήσουμε να αυξήσουμε την ευαισθητοποίηση ότι θα υπάρξει μια νέα «κανονικότητα».
Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τον κορωνοϊό για πολύ καιρό ακόμη.
Δεν είμαστε στο τελικό στάδιο της πανδημίας, δήλωσε η γερμανίδα καγκελάριος Angela Merkel.
Το ζήτημα του κορωνοϊού θα είναι για πολύ καιρό κεντρικό ζήτημα στην πολιτική, πρόσθεσε.
Η ελληνική θέση
Κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των πολιτικών συντακτών, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Στέλιος Πέτσας, αναφέρθηκε στην τηλεδιάσκεψη της Συνόδου Κορυφής.
«Συνεδριάζει σήμερα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Στην ημερήσια διάταξη η δημιουργία ταμείου ανάκαμψης.
Οι θέσεις μας είναι γνωστές από την επιστολή που συνυπέγραψε ο πρωθυπουργός.
Σήμερα ο πρωθυπουργός θα επιμείνει ότι δεν χρειαζόμαστε νέα δάνεια.
Θα επισημάνει ότι η επιστροφή στην κανονικότητα πρέπει να περιλαμβάνει και μέτρα για τη συνέχιση των ελεύθερων μετακινήσεων» είπε χαρακτηριστικά.
Κοινή έκδοση χρέους ύψους 1,6 τρισ. ευρώ ζητά ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Antonio Costa
Την έκδοση ομολόγων ύψους 1,6 τρισ. ευρώ ζητά από τους Ευρωπαίους ηγέτες ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Antonio Costa, εν όψει της κρίσιμης Συνόδου Κορυφής στις 23 Απριλίου.
Πιο συγκεκριμένα, ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Antonio Costa προέτρεψε τους Ευρωπαίους ηγέτες την Τετάρτη 22 Απριλίου να προχωρήσουν σε μια απόφαση για κοινή έκδοση χρέους ύψους έως 1,6 τρισεκατομμυρίων, προκειμένου η Ευρωζώνη και, γενικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντεπεξέλθει στο σοκ που προκάλεσε η πανδημία του κορωνοϊού.
«Είναι σημαντικό να υπάρξει μια ισχυρή και σαφής απάντηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο» δήλωσε ο Costa στο πορτογαλικό κοινοβούλιο πριν από την έκτακτη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Handelsblatt: Δανεικά χωρίς όρους δεν υπάρχουν.
Στην Σύνοδο Κορυφής την Πέμπτη 23 Απριλίου αναφέρεται η γερμανική εφημερίδα Handelsblatt, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα στην υπόλοιπη Ευρώπη:
Δανεικά χωρίς μεταρρυθμίσεις δεν υπάρχουν, υποστηρίζει, επισημαίνοντας ότι η Γερμανία οφείλει να δείξει αλληλεγγύη, αλλά υπό όρους.
Παράλληλα τονίζει ότι η Ιταλία δεν είναι Ελλάδα.
Η Ευρώπη έχει πληγεί σφόδρα από την πανδημία του κορωνοϊού.
Οι εκτιμήσεις των αναλυτών είναι τουλάχιστον ζοφερές.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εκ των ων ουκ άνευ, σύμφωνα με τον αρθρογράφο της Handelsblatt, που διερωτάται μέχρι ποίου βαθμού μπορεί να φτάσει αυτή η αλληλεγγύη ώστε να μη διαταραχθεί η τάξη.
«Σε καμία περίπτωση, τα μέτρα που θα ληφθούν δεν πρέπει να αποδυναμώσουν την Ένωση.
Μια αδύναμη Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μπορεί να παίζει κανέναν σημαντικό ρόλο στον διεθνή διπλωματικό στίβο» αναφέρεται.
Ζητείται ένα ποσό της τάξεως του 1,5 τρισεκατομμυρίου ευρώ.
Ωστόσο, ένα τέτοιο ποσό δεν μπορεί να δοθεί χωρίς να υπάρξουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις και κριτήρια.
«Γιατί πρέπει να ισχύουν διαφορετικοί όροι για τις γερμανικές επιχειρήσεις όταν δανείζονται από την KfW και διαφορετικοί για τα κράτη-μέλη.
Όταν δανείζονται, όλοι υπογράφουν όρους και είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν τόκους» τονίζει η Handelsblatt, προσθέτοντας:
«Τα corona bond είναι ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενα.
Η αμοιβαιοποίηση χρέους είναι περίπλοκο και επικίνδυνο ζήτημα.
Η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες έχουν δίκιο που διαμαρτύρονται».
Η στήριξη των κρατών-μελών θα πρέπει να προέλθει από τα υπάρχοντα κεφάλαια του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή, αν αυτό δεν είναι αρκετό, από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας.
Αυτός, άλλωστε, είναι ο ρόλος που πρέπει να διαδραματίσει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας:
Να διασφαλίσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η Ιταλία είναι υπό πίεση, αλλά η τρέχουσα κατάσταση δεν είναι συγκρίσιμη με αυτήν της Ελλάδος πριν από περίπου δέκα χρόνια, όταν η χώρα μπορούσε να σωθεί από την πτώχευση.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, η όποια ενίσχυση δοθεί θα πρέπει να συνοδεύεται από μεταρρυθμίσεις.
Διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος η οικονομική σταθερότητα σε χώρες όπως η Ιταλία να μην αλλάξει με βιώσιμο τρόπο και να ζητηθεί ξανά… βοήθεια, σε επόμενη κρίση.Όταν μελετώνται τα στατιστικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, είναι αξιοσημείωτο ότι οι πολίτες στις χώρες που πλήττονται σήμερα, όπως η Ιταλία, η Ισπανία ή η Γαλλία, είναι σημαντικά πλουσιότεροι σε σύγκριση με τη Γερμανία.
Αυτό συμβαίνει διότι η χρηματοοικονομική κατανομή μεταξύ του κράτους και του ιδιωτικού τομέα βρίσκεται σε επισφαλή ανισορροπία.
Λόγω των χαμηλών φόρων επί του πλούτου, ο ιδιωτικός πλούτος αυξάνεται σε αυτές τις χώρες, ενώ τα δημόσια οικονομικά υπόκεινται σε μεγάλη πίεση.
Πλούσιοι πολίτες, φτωχή πολιτεία:
Με αυτό το μοντέλο, καμία χώρα δεν μπορεί να επιβιώσει από μια σοβαρή κρίση.
Στην Ιταλία, σε αντίθεση με τη Γερμανία, το αίτημα για υψηλότερους φόρους κληρονομιάς και πλούτου για τη χρηματοδότηση των μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας είναι απολύτως δικαιολογημένο.
«Η κρίση του κορωνοϊού δεν είναι απλώς μια μεγάλη πρόκληση για την Ευρώπη.
Εάν κάθε χώρα κάνει αυτό που πρέπει, η πανδημία μπορεί να ενισχύσει τη συνοχή και την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών.
Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο το ευρωπαϊκό σχέδιο μπορεί να ενθουσιάσει εκ νέου τους πολίτες.
Ας ελπίσουμε ότι θα έτσι θα συμβεί» καταλήγει η Handelsblatt.
Süddeutsche Zeitung: Λάθος η έκδοση corona bond
Την έκδοση κορωνο-ομολόγων για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας αξίωσε εκ νέου ο ιταλός πρωθυπουργός Conte, αυτή τη φορά μέσα από συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα Süddeutsche Zeitung.
Η υπόσχεσή του ωστόσο ότι οι γερμανοί φορολογούμενοι δεν θα πρέπει να επωμιστούν την ευθύνη για το ιταλικό χρέος αντίκειται ουσιαστικά στο πνεύμα της έκδοσης κοινού χρέους.
Αντιλαμβάνεται ενδεχομένως η Ιταλία διαφορετικά την έννοια των κοινών ομολόγων;
Aυτό το ερώτημα τέθηκε στον Friedrich Heinemann από το κέντρο Ευρωπαϊκών Οικονομικών Ερευνών ZEW σε συνέντευξή του στη Deutsche Welle.
«Υπάρχει ένα μεγάλο εύρος (ερμηνειών).
Καταρχήν είναι δικαιολογημένος ο φόβος της Ιταλίας για το πώς θα διαχειριστεί το χρέος της μετά το οικονομικό αυτό σοκ.
Ουσιαστικά βρίσκεται σε απεγνωσμένη αναζήτηση λύσεων.
Και είναι λογικό να αναζητείς λύσεις όταν δεν μπορείς να επωμιστείς όλο το βάρος μόνος σου.
Εκτιμώ ότι το ζητούμενο δεν είναι τα νέα χρέη που θα προστεθούν λόγω κορωνοϊού, αλλά τα παλιά χρέη που πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν.
Οι Ιταλοί έχουν μια κρυφή ελπίδα ότι οι Ευρωπαίοι θα τους βοηθήσουν.
Είναι και ένας από τους λόγους που είναι τόσο ασαφείς, αφού δεν μπορούν να εκφράσουν την αλήθεια, ότι δηλαδή στην πραγματικότητα θέλουν να μεταφέρουν χρέος τους στην Ευρώπη.
Διότι γνωρίζουν ότι αυτό δεν μπορεί να εξηγηθεί στους ψηφοφόρους της βόρειας Ευρώπης».
Περί «κρυφών» ευρωομολόγων
Δεν θα μπορούσαν ενδεχομένως να εκδοθούν ομόλογα όπου ένα κράτος θα αναλαμβάνει ευθύνες βάσει του μεριδίου του στον κοινοτικό προϋπολογισμό;
Ασφαλώς», εκτιμά ο επιφανής οικονομολόγος.
«Τέτοια κοινά ομόλογα έχουμε ήδη, τα ομόλογα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας.
Ο ΕSM εκδίδει ομόλογα για να αναχρηματοδοτείται.
Οι 19 χώρες της Ευρωζώνης φέρουν όμως ευθύνη μόνο μέχρι ενός συγκεκριμένου ορίου.
Στην περίπτωση αυτή μιλάμε για μερική ευθύνη.
Ο ESM έχει δυνατότητες παροχής δανείων ύψους 500 δις ευρώ.
Το γερμανικό μερίδιο ευθύνης περιορίζεται στα 190 δις ευρώ.
Oυσιαστικά πρόκειται για ένα είδος ευρωομολόγων περιορισμένης ευθύνης.
Επί της αρχής θα μπορούσε να γίνει το ίδιο στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, όπου κάθε χώρα θα εισφέρει βάσει της συνεισφοράς του στις οικονομικές επιδόσεις.
Εάν ο κοινοτικός προϋπολογισμός χρηματοδοτούσε τώρα τα κόστη του κορωνοϊού, τότε η Γερμανία θα είχε μερίδιο 25% περίπου και η Ιταλία 13%.
Τα μοντέλα αυτά υπάρχουν ήδη».
Ποια θα ήταν όμως η διαφορά με τα κορωνο-ομόλογα;
Το καινούργιο στα κορωνο-ομόλογα θα ήταν η συνολική ευθύνη.
Το γνωρίζουμε από άλλες περιπτώσεις.
Όταν για παράδειγμα ένα ζευγάρι αγοράζει σπίτι, τότε ευθύνη φέρουν και οι δυο.
Η τράπεζα μπορεί να πάει και να πει ότι ένας από τους δυο θα πληρώσει το σύνολο των οφειλών χωρίς περιορισμούς και όρια.
Αυτή είναι επί της αρχής η ιδέα των κορωνο-ομολόγων».
Αρνητικό το μήνυμα προς τις αγορές
Πώς θα επηρέαζαν όμως ενδεχόμενα κορωνο-ομόλογα την μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα Ισπανίας και Ιταλίας;
«Είναι πολύ σχετικό το ερώτημα διότι στις χρηματαγορές το σημαντικότερο είναι πάντα τι μηνύματα εκπέμπονται.
Η πιστοληπτική ικανότητα κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από τη φήμη.
Εάν η Ευρώπη πει τώρα ότι εκδίδει κορωνο-ομόλογα κοινής ευθύνης, τότε τα κανονικά ιταλικά ή ισπανικά ομόλογα θα είναι πλέον δευτεροκλασάτα.
Ενδεχομένως οι επενδυτές να σκέφτονταν στην περίπτωση αυτή ότι από τη στιγμή που οι Ευρωπαίοι εκδίδουν κοινά ομόλογα, δεν πιστεύουν και οι ίδιοι πλέον ότι μπορούν να αποπληρωθούν εμπρόθεσμα τα κανονικά εθνικά κρατικά ομόλογα.
Εν τέλει τα κορωνο-ομόλογα μπορούν να βλάψουν την αξιοπιστία μιας χώρας, όπως της Ιταλίας διότι θα υποδηλώσουν ότι ποιοτικά τα ιταλικά ομόλογα δεν γίνονται πλέον αποδεκτά».
Μέσα από διάφορες συνεντεύξεις του ο ιταλός πρωθυπουργός Conte έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο υπαγωγής στον «στιγματισμένο» Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, με το επιχείρημα ότι μια χώρα που προσφεύγει στον ESM έχει ουσιαστικά χρεοκοπήσει.
Συμμερίζεται ο οικονομολόγος αυτή την εκτίμηση και τις ανησυχίες;
«Θα υποχωρούσε η πιστοληπτική ικανότητα σε περίπτωση ενεργοποίησης του ESM;
Ας δούμε τα πετυχημένα παραδείγματα της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας που το 2010 βίωναν επίσης κρίση.
Για μερικά χρόνια έπαιρναν χρήματα από τον ESM.
Έτσι κέρδισαν χρόνο, έκαναν μεταρρυθμίσεις και χάρη στους όρους της Τρόικας μπήκαν και πάλι στο σωστό δρόμο.
Στη συνέχεια μπόρεσαν να χρηματοδοτηθούν και πάλι αυτόνομα από τις αγορές.
Αυτό πήγε πολύ καλά.
Eίμαι απολύτως βέβαιος ότι τα corora bond θα επέφεραν πολύ μεγαλύτερο πλήγμα στη φήμη της Ιταλίας απ΄ ότι ο ESM».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών