![Για την πρωτόγνωρη ακρίβεια δεν ευθύνoνται οι άπληστες εταιρείες ή ο… Putin, αλλά η κυβέρνηση – Τι διδάσκει ο Πανικός του 1819](https://www.bankingnews.gr/media/k2/items/cache/3685eba6e2b679d49bd646b77e624dc1_XL.jpg)
Αν μη τι άλλο, κάθε φορά που πηγαίνουμε στο μπακάλικο ή στο βενζινάδικο αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες μια χρηματοπιστωτικής κακοήθειας…
Παραφράζοντας τον τρίτο πρόεδρο των ΗΠΑ Thomas Jefferson, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και η αμερικανική κυβέρνηση «μας έθαψαν κάτω από έναν σωρό με χαρτονομίσματα».
Αν μη τι άλλο, κάθε φορά που πηγαίνουμε στο μπακάλικο ή στο βενζινάδικο αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες μια χρηματοπιστωτικής κακοήθειας…
Ως αποτέλεσμα, τα χρήματά μας αγοράζουν όλο και λιγότερα κάθε μέρα.
Οι κεντρικοί τραπεζίτες και οι πολιτικοί ισχυρίζονται ότι πολεμούν το πληθωριστικό τέρας που μας κυνηγά, αλλά η αλήθεια είναι ότι ο πληθωρισμός είναι ένα σχέδιο έξυπνα μεθοδευμένο.
Η πολιτική τάξη καταστρέφει τα χρήματά σας ηθελημένα…
Αυτό, φυσικά, δεν είναι κάτι καινούργιο. Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι καταστρέφουν τα χρήματά μας για ίδιον όφελος από αρχαιοτάτων χρόνων.
Δυστυχώς, οι περισσότεροι δεν συνειδητοποιούν τι συμβαίνει.
Πιστεύουν ότι για τον πληθωρισμό ευθύνονται οι άπληστες εταιρείες ή η ενεργειακή κρίση του Putin…
Όπως όμως έγκαιρα προειδοποίησε ο Thomas Jefferson, «τα κακά αυτού του κατακλυσμού από χαρτονομίσματα δεν πρέπει να εξαλειφθούν έως ότου οι πολίτες μας λάβουν γενικά και ριζικά οδηγίες για την αιτία και τις συνέπειές τους».
Κοιτάζοντας το παρελθόν μπορεί να μας πληροφορήσει για το παρόν.
Όπως λέει και η παροιμία, η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται απαραίτητα.
Συχνά όμως κάνει ομοιοκαταληξία.
Έχοντας αυτό κατά νου, η πρώτη αμερικανική κρίση άνθησης-κατάρρευσης στις αρχές του 19ου αιώνα είναι αρκούντως κατατοπιστική.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι ανατριχιαστικές προειδοποιήσεις του Jefferson σχετικά με το ανεξέλεγκτο fiat χρήμα αποδείχθηκαν προφητικές.
Σε επιστολή του το 1814 προς τον Thomas Cooper, ο Jefferson έγραψε: «Ό,τι είχε προβλεφθεί από τους εχθρούς των τραπεζών, στην αρχή, τώρα πραγματοποιείται.
Θα καταστραφούμε από έναν Αρμαγεδδώνα τραπεζογραμματίων»…
Μόλις ένα χρόνο αργότερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες περιέπεσαν σε ύφεση.
Αυτή διήρκεσε μέχρι το 1821 - θεωρείται ως η πρώτη περίοδος έκρηξης στην ιστορία των ΗΠΑ.
Ήταν ακριβώς αυτό που προέβλεψε ο Jefferson.
Οικονομική κατάθλιψη
Η οικονομική κατάθλιψη είχε τις ρίζες της σε ένα πολύ γνωστό πρόβλημα: την υπερβολική εκτύπωση χρημάτων.
Η ύφεση ξέσπασε αμέσως μετά τον πόλεμο του 1812, ο οποίος έληξε επίσημα με την υπογραφή της Συνθήκης της Γάνδης στις 18 Φεβρουαρίου 1815.
Μετά τον πόλεμο, τα τραπεζογραμμάτια άρχισαν να υποτιμούνται ραγδαία λόγω της εκθετικής αύξησης στην κυκλοφορία χρήματος.
Η ναύλωση της First Bank των Ηνωμένων Πολιτειών έληξε το 1811 και δεν ανανεώθηκε.
Η Δεύτερη Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών (SBUS) δημιουργήθηκε μόλις το 1816.
Αυτό οδήγησε σε πολλαπλασιασμό των ναυλωμένων από το κράτος τραπεζών.
Όπως εξήγησε ο οικονομολόγος Murray Rothbard στο βιβλίο του, «The Panic of 1819» (Ο πανικός του 1819), για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στράφηκε σε αυτές τις κρατικές τράπεζες που εξέδωσαν μεγάλους αριθμούς χαρτονομισμάτων που υπερέβαιναν κατά πολύ την ποσότητα χρυσού που χρειαζόταν για τη στήριξή τους.
Αυτό προκάλεσε διαρροή χρυσού από αυτές τις τράπεζες.
Για να διατηρήσει τη ροή των χρημάτων, η κυβέρνηση των ΗΠΑ συμφώνησε σε αναστολή των πληρωμών, και η κατάσταση έτσι παρέμεινε μετά το τέλος του πολέμου.
Αυτό επέτρεψε στις τράπεζες να συνάπτουν δάνεια με ελάχιστη έως καθόλου εκτίμηση για τα αποθέματα χρυσού – επρόκειτο για μια συνταγή καταστροφής.
Ο Jefferson καταλάβαινε πολύ καλά τι είχε συμβεί, αποκαλύπτοντας τις απόψεις του στον Cooper.
«Είμαι εχθρός όλων των τραπεζών… Aλλά ολόκληρη η χώρα μας είναι τόσο γοητευμένη με αυτόν τον πλούτο τους… Η έκρηξη δεν μπορεί να αποφευχθεί».
Στις 23 Μαρτίου 1815, οι ΗΠΑ εισήλθαν σε περίοδο οικονομικού πανικού. Ακολούθησαν αρκετά χρόνια ήπιας κατάθλιψης, που κορυφώθηκε με μια απότομη οικονομική ύφεση γνωστή ως Πανικός του 1819.
Ο πανικός επιδεινώθηκε από τις οικονομικές συνθήκες στην Ευρώπη στον απόηχο των Ναπολεόντειων Πολέμων, αλλά ήταν ουσιαστικά ένα εγχώριο πρόβλημα που προκλήθηκε από την εκτύπωση χρημάτων.
Κάθε φορά που η προσφορά χρήματος αυξανόταν γρήγορα, όπως έγινε στα χρόνια του πολέμου, δημιουργούνταν φούσκες στην οικονομία.
Η πιστωτική επέκταση τροφοδότησε ακραίες κερδοσκοπικές δυνάμεις στη Δύση, κάτι που πιθανότατα δεν θα είχε συμβεί σε ένα υγιές νομισματικό περιβάλλον.
Ο ιστορικός George Dangerfield υποστήριξε ότι ολόκληρη η μεταπολεμική αμερικανική οικονομία «βασιζόταν στην άνθηση της γης».
Δεδομένου ότι το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δεχόταν πληρωμές για γη με τη μορφή κρατικών τραπεζογραμματίων, οι τράπεζες βοήθησαν στη χρηματοδότηση μιας επενδυτικής άνθησης σε γη.
Το πρόβλημα ήταν ότι οι περισσότερες δεν μπορούσαν να υποστηρίξουν τα νομίσματα που έκοβαν.
Αφού έκανε έναρξη δραστηριοτήτων το 1817, η Δεύτερη Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών (SBUS) αμέσως προσπάθησε να μπει επιθετικά στην αγορά πίστης.
Η SBUS είχε 18 υποκαταστήματα. Υποτίθεται ότι λειτουργούσαν υπό την εποπτεία της κεντρικής τράπεζας στη Φιλαδέλφεια, αλλά η επίβλεψη ήταν χαλαρή.
Εν τω μεταξύ, η SBUS έπρεπε να ρυθμίζει τις κρατικές τράπεζες. Αυτή η επίβλεψη ήταν επίσης χαλαρή.
Εν τω μεταξύ, τα δυτικά υποκαταστήματα της τράπεζας παγιδεύτηκαν στη μανία της έκρηξης της γης και άρχισαν να εκδίδουν τραπεζογραμμάτια SBUS με ιλιγγιώδη ρυθμό.
Στο βιβλίο του «The Awakening of American Nationalism», ο Dangerfield σημείωσε ότι τα υποκαταστήματα της SBUS προσπάθησαν να αναπληρώσουν τα ανεπαρκή αποθέματά τους σε χρυσό ανταλλάσσοντας τα χαρτονομίσματά τους με σκληρά χρήματα στα ανατολικά και βόρεια υποκαταστήματα.
Το αποτέλεσμα ήταν, όπως το ονόμασε ο Jefferson, «ένας κατακλυσμός τραπεζικών χαρτιών» χωρίς επαρκή χρυσό για υπόβαθρο.
Σύμφωνα με τον Rothbard, μέχρι το 1818, η Δεύτερη Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν υποχρεώσεις άνω των 22,4 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το ταμείο της είχε μόλις 2,4 εκατομμύρια δολάρια - μια αναλογία 10:1. (Μια αναλογία 5:1 θεωρούνταν βιώσιμη).
Εκείνο το έτος, η SBUS προσπάθησε να χαλιναγωγήσει το πρόβλημα περιορίζοντας τα δάνεια.
Όταν οι κρατικές τράπεζες άρχισαν να παρουσιάζουν τα τραπεζογραμμάτια τους για εξαργύρωση στη Δεύτερη Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών, αρνήθηκε να παράσχει είδη χρυσού από τα αποθέματά της.
Υπήρχε απλώς πάρα πολύ χαρτί και όχι αρκετός χρυσός. Οι κρατικές τράπεζες έκαναν το μόνο που μπορούσαν να κάνουν: άρχισαν να ενεχειριάζουν βαριά υποθηκευμένα αγροκτήματα και επαγγελματικά ακίνητα.
Αυτό οδήγησε σε εκτεταμένες χρεοκοπίες, χρεοκοπίες τραπεζών, κατάρρευση στις τιμές των ακινήτων και έξαρση της ανεργίας.
Ήταν ακριβώς αυτό που είχε προβλέψει ο Jefferson.
Σε επιστολή του 1819 προς τον John Addams, ο Jefferson ανέφερε ότι η κατάσταση δεν θα άλλαζε ποτέ αν οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονταν τη βασική αιτία της οικονομικής δυσφορίας τους - τα χαρτονομίσματα.
Οι οικονομικές αρχές δεν αλλάζουν με την εποχή. Το 1788, ο Τζέφερσον έγραψε: «Το χαρτί είναι φτώχεια… είναι μόνο φάντασμα του χρήματος και όχι το ίδιο το χρήμα».
www.bankingnews.gr
Αν μη τι άλλο, κάθε φορά που πηγαίνουμε στο μπακάλικο ή στο βενζινάδικο αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες μια χρηματοπιστωτικής κακοήθειας…
Ως αποτέλεσμα, τα χρήματά μας αγοράζουν όλο και λιγότερα κάθε μέρα.
Οι κεντρικοί τραπεζίτες και οι πολιτικοί ισχυρίζονται ότι πολεμούν το πληθωριστικό τέρας που μας κυνηγά, αλλά η αλήθεια είναι ότι ο πληθωρισμός είναι ένα σχέδιο έξυπνα μεθοδευμένο.
Η πολιτική τάξη καταστρέφει τα χρήματά σας ηθελημένα…
Αυτό, φυσικά, δεν είναι κάτι καινούργιο. Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι καταστρέφουν τα χρήματά μας για ίδιον όφελος από αρχαιοτάτων χρόνων.
Δυστυχώς, οι περισσότεροι δεν συνειδητοποιούν τι συμβαίνει.
Πιστεύουν ότι για τον πληθωρισμό ευθύνονται οι άπληστες εταιρείες ή η ενεργειακή κρίση του Putin…
Όπως όμως έγκαιρα προειδοποίησε ο Thomas Jefferson, «τα κακά αυτού του κατακλυσμού από χαρτονομίσματα δεν πρέπει να εξαλειφθούν έως ότου οι πολίτες μας λάβουν γενικά και ριζικά οδηγίες για την αιτία και τις συνέπειές τους».
Κοιτάζοντας το παρελθόν μπορεί να μας πληροφορήσει για το παρόν.
Όπως λέει και η παροιμία, η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται απαραίτητα.
Συχνά όμως κάνει ομοιοκαταληξία.
Έχοντας αυτό κατά νου, η πρώτη αμερικανική κρίση άνθησης-κατάρρευσης στις αρχές του 19ου αιώνα είναι αρκούντως κατατοπιστική.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι ανατριχιαστικές προειδοποιήσεις του Jefferson σχετικά με το ανεξέλεγκτο fiat χρήμα αποδείχθηκαν προφητικές.
Σε επιστολή του το 1814 προς τον Thomas Cooper, ο Jefferson έγραψε: «Ό,τι είχε προβλεφθεί από τους εχθρούς των τραπεζών, στην αρχή, τώρα πραγματοποιείται.
Θα καταστραφούμε από έναν Αρμαγεδδώνα τραπεζογραμματίων»…
Μόλις ένα χρόνο αργότερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες περιέπεσαν σε ύφεση.
Αυτή διήρκεσε μέχρι το 1821 - θεωρείται ως η πρώτη περίοδος έκρηξης στην ιστορία των ΗΠΑ.
Ήταν ακριβώς αυτό που προέβλεψε ο Jefferson.
Οικονομική κατάθλιψη
Η οικονομική κατάθλιψη είχε τις ρίζες της σε ένα πολύ γνωστό πρόβλημα: την υπερβολική εκτύπωση χρημάτων.
Η ύφεση ξέσπασε αμέσως μετά τον πόλεμο του 1812, ο οποίος έληξε επίσημα με την υπογραφή της Συνθήκης της Γάνδης στις 18 Φεβρουαρίου 1815.
Μετά τον πόλεμο, τα τραπεζογραμμάτια άρχισαν να υποτιμούνται ραγδαία λόγω της εκθετικής αύξησης στην κυκλοφορία χρήματος.
Η ναύλωση της First Bank των Ηνωμένων Πολιτειών έληξε το 1811 και δεν ανανεώθηκε.
Η Δεύτερη Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών (SBUS) δημιουργήθηκε μόλις το 1816.
Αυτό οδήγησε σε πολλαπλασιασμό των ναυλωμένων από το κράτος τραπεζών.
Όπως εξήγησε ο οικονομολόγος Murray Rothbard στο βιβλίο του, «The Panic of 1819» (Ο πανικός του 1819), για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στράφηκε σε αυτές τις κρατικές τράπεζες που εξέδωσαν μεγάλους αριθμούς χαρτονομισμάτων που υπερέβαιναν κατά πολύ την ποσότητα χρυσού που χρειαζόταν για τη στήριξή τους.
Αυτό προκάλεσε διαρροή χρυσού από αυτές τις τράπεζες.
Για να διατηρήσει τη ροή των χρημάτων, η κυβέρνηση των ΗΠΑ συμφώνησε σε αναστολή των πληρωμών, και η κατάσταση έτσι παρέμεινε μετά το τέλος του πολέμου.
Αυτό επέτρεψε στις τράπεζες να συνάπτουν δάνεια με ελάχιστη έως καθόλου εκτίμηση για τα αποθέματα χρυσού – επρόκειτο για μια συνταγή καταστροφής.
Ο Jefferson καταλάβαινε πολύ καλά τι είχε συμβεί, αποκαλύπτοντας τις απόψεις του στον Cooper.
«Είμαι εχθρός όλων των τραπεζών… Aλλά ολόκληρη η χώρα μας είναι τόσο γοητευμένη με αυτόν τον πλούτο τους… Η έκρηξη δεν μπορεί να αποφευχθεί».
Στις 23 Μαρτίου 1815, οι ΗΠΑ εισήλθαν σε περίοδο οικονομικού πανικού. Ακολούθησαν αρκετά χρόνια ήπιας κατάθλιψης, που κορυφώθηκε με μια απότομη οικονομική ύφεση γνωστή ως Πανικός του 1819.
Ο πανικός επιδεινώθηκε από τις οικονομικές συνθήκες στην Ευρώπη στον απόηχο των Ναπολεόντειων Πολέμων, αλλά ήταν ουσιαστικά ένα εγχώριο πρόβλημα που προκλήθηκε από την εκτύπωση χρημάτων.
Κάθε φορά που η προσφορά χρήματος αυξανόταν γρήγορα, όπως έγινε στα χρόνια του πολέμου, δημιουργούνταν φούσκες στην οικονομία.
Η πιστωτική επέκταση τροφοδότησε ακραίες κερδοσκοπικές δυνάμεις στη Δύση, κάτι που πιθανότατα δεν θα είχε συμβεί σε ένα υγιές νομισματικό περιβάλλον.
Ο ιστορικός George Dangerfield υποστήριξε ότι ολόκληρη η μεταπολεμική αμερικανική οικονομία «βασιζόταν στην άνθηση της γης».
Δεδομένου ότι το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δεχόταν πληρωμές για γη με τη μορφή κρατικών τραπεζογραμματίων, οι τράπεζες βοήθησαν στη χρηματοδότηση μιας επενδυτικής άνθησης σε γη.
Το πρόβλημα ήταν ότι οι περισσότερες δεν μπορούσαν να υποστηρίξουν τα νομίσματα που έκοβαν.
Αφού έκανε έναρξη δραστηριοτήτων το 1817, η Δεύτερη Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών (SBUS) αμέσως προσπάθησε να μπει επιθετικά στην αγορά πίστης.
Η SBUS είχε 18 υποκαταστήματα. Υποτίθεται ότι λειτουργούσαν υπό την εποπτεία της κεντρικής τράπεζας στη Φιλαδέλφεια, αλλά η επίβλεψη ήταν χαλαρή.
Εν τω μεταξύ, η SBUS έπρεπε να ρυθμίζει τις κρατικές τράπεζες. Αυτή η επίβλεψη ήταν επίσης χαλαρή.
Εν τω μεταξύ, τα δυτικά υποκαταστήματα της τράπεζας παγιδεύτηκαν στη μανία της έκρηξης της γης και άρχισαν να εκδίδουν τραπεζογραμμάτια SBUS με ιλιγγιώδη ρυθμό.
Στο βιβλίο του «The Awakening of American Nationalism», ο Dangerfield σημείωσε ότι τα υποκαταστήματα της SBUS προσπάθησαν να αναπληρώσουν τα ανεπαρκή αποθέματά τους σε χρυσό ανταλλάσσοντας τα χαρτονομίσματά τους με σκληρά χρήματα στα ανατολικά και βόρεια υποκαταστήματα.
Το αποτέλεσμα ήταν, όπως το ονόμασε ο Jefferson, «ένας κατακλυσμός τραπεζικών χαρτιών» χωρίς επαρκή χρυσό για υπόβαθρο.
Σύμφωνα με τον Rothbard, μέχρι το 1818, η Δεύτερη Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν υποχρεώσεις άνω των 22,4 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το ταμείο της είχε μόλις 2,4 εκατομμύρια δολάρια - μια αναλογία 10:1. (Μια αναλογία 5:1 θεωρούνταν βιώσιμη).
Εκείνο το έτος, η SBUS προσπάθησε να χαλιναγωγήσει το πρόβλημα περιορίζοντας τα δάνεια.
Όταν οι κρατικές τράπεζες άρχισαν να παρουσιάζουν τα τραπεζογραμμάτια τους για εξαργύρωση στη Δεύτερη Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών, αρνήθηκε να παράσχει είδη χρυσού από τα αποθέματά της.
Υπήρχε απλώς πάρα πολύ χαρτί και όχι αρκετός χρυσός. Οι κρατικές τράπεζες έκαναν το μόνο που μπορούσαν να κάνουν: άρχισαν να ενεχειριάζουν βαριά υποθηκευμένα αγροκτήματα και επαγγελματικά ακίνητα.
Αυτό οδήγησε σε εκτεταμένες χρεοκοπίες, χρεοκοπίες τραπεζών, κατάρρευση στις τιμές των ακινήτων και έξαρση της ανεργίας.
Ήταν ακριβώς αυτό που είχε προβλέψει ο Jefferson.
Σε επιστολή του 1819 προς τον John Addams, ο Jefferson ανέφερε ότι η κατάσταση δεν θα άλλαζε ποτέ αν οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονταν τη βασική αιτία της οικονομικής δυσφορίας τους - τα χαρτονομίσματα.
Οι οικονομικές αρχές δεν αλλάζουν με την εποχή. Το 1788, ο Τζέφερσον έγραψε: «Το χαρτί είναι φτώχεια… είναι μόνο φάντασμα του χρήματος και όχι το ίδιο το χρήμα».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών